تحليلي بر نگراني روس ها از نفوذ آلمان در ايران در جنگ جهاني اول از منظر روزنامة آچيق سوز

مقاله حاضر نگراني روس­ها از نفوذ آلمان در ايران در خلال جنگ جهاني اول را از منظر روزنامة «آچيق­ سوز» مورد بررسي قرار داده است. با عنايت به اينكه اين روزنامه، يكي از مهم­ترين روزنامه ­هاي قفقاز در سال­هاي بين 1915 تا 1918 بود، تحليلِ رويكرد آن نسبت به مسأله نگراني روس­ها از نفوذ آلمان در ايران مي­تواند آگاهي­هاي دست­ اولي از اين موضوع در اختيار بگذارد. بنابراين، هدف از اين پژوهش تحليل نحوه­ي بازتاب نگراني روس­ها از نفوذ آلمان در ايران در يكي از مهم­ترين نشريات قفقاز در دهه اول قرن بيستم و هم­چنين بازخواني آن است. براي دستيابي به اين هدف، جستار حاضر درصدد است به اين پرسش پاسخ دهد كه روزنامة آچيق­ سوز نگراني­هاي روس­ها از نفوذ آلمان در ايران را چگونه بازتاب داده و مهم­ترينِ اين نگراني­ها چه بوده است؟ فرض بر آن است كه روزنامة آچيق­سوز و سردبير آن محمدامين رسول­ زاده رويكردي متمايل به آلمان­ها در بازتاب نگراني­ هاي روسيه از نفوذ آلمان در ايران داشت. يافته­هاي پژوهش نشان مي­دهد، اين روزنامة با وجود همه فشارها از سوي اداره سانسور، از هيچ تلاشي در افشاي سياست استعماري روسيه در ايران و همراهي غير مستقيم با هواداران آلمان، فروگذار نمي­كرد. هم­چنين، مهم­ترين نگراني­هاي روسيه دربارة نفوذ آلمان در ايران طي سال­هاي 1915 تا 1916 را در پنچ حوزه، عدم اعتماد روسيه به بي­طرفيِ ساختار سياسي و اجتماعي ايران، تحركات آلمان­ها در همدان و كرمانشاه، استفاده آلمان­ها از حربه پان­اسلاميسم، همكاري ژاندارمري با آلمان­ها و اشتباهات روسيه در قبال ايران را مورد توجه و بررسي قرار داده است.