ﺑﺮرﺳﯽ ﻧﺴﺨﻪ ﺧﻄﯽ ﻗﺎﻧﻮن ﻧﻈﺎﻣﯿﻪ

نسخه خطّي قانون نظاميه در سال 1270 قمري، به قلم حسنعلي افشار به رشته تحرير در آمده است. نويسنده كتاب تلاش دارد تا با استفاده از روشها و فنون رايج در مدارس نظامي اروپايي، قاعده و قانوني براي مدارس نظامي ايران تدوين نمايد. از همين رو در بخشهايي از كتاب به بررسي آداب و شرايط مدرسه در باب اسكان، پوشاك و خوراك محصّلين و طريقه رياست و نظارت بر مدرسه مي‌پردازد. هم‌چنين در فصولي ديگر از كتاب، تعداد نفرات پياده‌نظام، سواره‌نظام و افواج توپ‌خانه، طريقه پرداخت مواجب و مبلغ حقوق سربازان و صاحب‌منصبان نظام و طريقه آرايش جنگي و اردوهاي نظامي و حتّي چگونگي انتخاب و انتصاب صاحب‌منصبان براي پست‌هاي كليدي مانند حكمراني بر ايالات مرزي را بيان مي‌دارد. مسئله‌اي كه در اينجا مطرح ميشود اين است كه دليل تدوين اين كتاب چه بوده؟ و ميزان اثرگذاري آن در انتظام ساختار مدرسه نظامي در ايران تا چه حد ميباشد؟ آنطور كه از بررسي‌هاي صورت گرفته ميتوان فهميد هدف اصلي از تدوين اين كتاب انتظام امور مربوط به مدارس نظامي و كاهش آشفتگي و بي‌نظمي اين مدارس بود و اين كتاب اگرچه به‌صورت تام و كامل نتوانست مشكلات مدارس نظامي در ايران را حل كند، ليكن شناخت بسيار جامعي از ساختار نوين آموزشي در مدارس معتبر نظامي جهان را براي متوليان امر به وجود آورد.