نقش ياسا در تحكيم نظم اجتماعي مغولان

ﯾﺎﺳﺎ ﻗﻮاﻧﯿﻦ و ﻣﻘﺮرات اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﻣﻐﻮﻻن ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس اﺣﮑﺎم، ﻓﺮاﻣﯿﻦ، ﭘﺎره اي آداب و رﺳﻮم، ﻋﺮﻓﯿﺎت و ﺧﺮاﻓﺎت اﺳﺘﻮار ﺑﻮد ﮐﻪ ﻻزم اﻻﺟﺮا و ﻋﺪم ﺑﻪ ﮐﺎرﮔﯿﺮي آن ﻣﺠﺎزات ﺳﻨﮕﯿﻨﯽ در ﭘﯽ داﺷﺖ. اﯾﻦ ﻗﻮاﻧﯿﻦ در اﺑﺘﺪا ﺗﻮﺳﻂ ﭼﻨﮕﯿﺰ ﮔﺮدآوري ﺷﺪ و از آن ﺟﺎﯾﯽ ﮐﻪ ﭼﻨﮕﯿﺰ ﺧﻮد رﻫﺒﺮي آﺳﻤﺎﻧﯽ ﺑﺮاي ﻣﻐﻮﻻن ﻣﺤﺴﻮب ﻣﯽﺷﺪ، ﯾﺎﺳﺎ و ﺳﺨﻨﺎن او ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻣﺜﺎﺑﻪ اﺣﮑﺎم آﺳﻤﺎﻧﯽ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺷﺪ ﮐﻪ اﺣﺘﺮام و ﻣﺮاﻋﺎﺗﺶ اﻟﺰاﻣﯽ ﺑﻮد و ﻣﺒﻨﺎي ﻧﻈﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺣﮑﻮﻣﺘﯽ ﻣﻐﻮﻻن ﮔﺮدﯾﺪ .ﯾﺎﺳﺎ ﺑﺎ ﻫﺠﻮم ﻣﻐﻮﻻن وارد اﯾﺮان ﺷﺪ و ﺗﺎ ﻫﻨﮕﺎﻣﯽ ﮐﻪ اﯾﻠﺨﺎﻧﺎن ﺑﻪ دﯾﻦ اﺳﻼم روي آوردﻧﺪ و ﻗﻮاﻧﯿﻦ اﺳﻼم و ﺷﺮﯾﻌﺖ دوﺑﺎره روﻧﻖ و رواج ﯾﺎﻓﺖ، ﺑﻪ وﺳﯿﻠﻪ اﯾﻠﺨﺎﻧﺎن ﻻزم اﻻﺟﺮا ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ اﺳﺖ و ﺿﻤﻦ ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﻔﻬﻮم ﯾﺎﺳﺎ، ﺟﻨﺒﻪﻫﺎي – ﺗﻠﻘﯽ ﻣﯽﺷﺪ. روش ﺗﺤﻘﯿﻖ در اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﮐﺎرﮐﺮد آن ﻧﯿﺰ ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﯾﺎﻓﺘﻪ ﭘﮋوﻫﺶ ﻧﺸﺎن ﻣﯽ دﻫﺪ ﻗﻮاﻧﯿﻦ ﯾﺎﺳﺎ ﮐﻪ ﺑﺮ اﺳﺎس اﺣﮑﺎم و ﻓﺮاﻣﯿﻦ ﺧﺎن-ﻫﺎي ﻣﻐﻮل و ﻋﺮف و آداب و رﺳﻮم ﻣﻐﻮﻻن ﭘﺪﯾﺪ آﻣﺪه و ﻣﻘﺮراﺗﯽ ﺑﺮاي زﻧﺪﮔﯽ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ آﻧﻬﺎ وﺿﻊ ﮐﺮده اﺳﺖ. ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑﺮاي ﻣﻤﺎﻧﻌﺖ از ﺑﺮ ﻫﻢ زدن ﻧﻈﻢ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و ﺟﻠﻮﮔﯿﺮي از زﯾﺮ ﭘﺎ ﮔﺬاﺷﺘﻦ ﻣﻘﺮرات، ﻣﺠﺎزاﺗﯽ ﻧﯿﺰ ﺑﺮاي آن در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﺑﻮدﻧﺪ.