بررسي منظورشناسانۀ برهان هاي بلاغي در گفتمان پيامبر

فاقد عنوان و چكيده لاتين

زبان تنها ابزار انتقال معنا نيست، بلكه يكي از كاركردهاي مهم آن تأثيرگذاري بر ديگران است. در روند گفتمان، گفته پرداز همواره از استراتژي هايي براي جذب مخاطب و متقاعد ساختن او بهره مي گيرد تا آنجا كه مي دانند. بعد برهاني زبان از جمله محورهاي اصلي « برهان » انديشمندان و زبان شناسان وظيفۀ اصلي زبان را است كه در منظورشناسي از جايگاه خاصي برخوردار است. « تحليل گفتمان انتقادي » و « تحليل گفتمان » نگارنده در اين پژوهش بر آن است با مطالعات كيفي و با روش توصيفي- تحليلي ابعاد مهم برهان هاي بلاغي را در گفتمان هاي رسول اكرم(ص) بررسي و تحليل كند. دست اورد پژوهش بيانگر آن است كه پيامبر(ص) با توجه به شناخت كافي كه از مخاطبين خود دارد، براي هر گروه از مخاطبان به فراخور شرايط فكري، روحي و اجتماعي روشهاي مناسب و مؤثر و مستقلي را به كار گيرد تا فرآيند اقناع و اثرگذاري به خوبي انجام گيرد. پيامبر از طريق مبالغه، كه همرا با مغالطه است، قصد تأثيرگذاري بر مخاطب را ندارد؛ چراكه بلاغتِ وي نيست. وي به مجازهاي عقلي، كه عقل مخاطب را به تقلّا و « خيال » است و زاييدۀ « حقيقت » برخاسته از تلاش وامي دارد، بيش از مجاز لغوي اهتمام ميورزد. استعاره هاي وي ميان دو قطب برهان يعني عقل و نفس را جمع مي كند. آرايه هاي بديعي را براي تحسين و تزئين كلام به كار نمي گيرد، بلكه قصد دارد از طريق آنها پيام خويش را در نفس مخاطب و گيرنده تثبيت كند.