مقايسه اثر بيهوش‌‌كننده اسانس اسطوخدوس (Lavandula angustifolia) با اسانس گل ميخك (Eugenia caryophyllata) بر برخي شاخص‌‌هاي خوني و بيوشيميايي سرم در ماهي جوان كپور معمولي (Cyprinus carpio)

Comparative study of the effect of anesthetizer Topped lavender essential oil (Lavandula angustifolia) with clove oil (Eugenia caryophyllata) on some hematological and serum biochemical parameters of common carp (Cyprinus carpio) juveniles

هدف از اين پژوهش مقايسه اثر دو ماده بيهوش‌‌كننده اسانس اسطوخودوس (Lavandula angustifolia) و گل ميخك (Eugenia caryophyllata) بر برخي شاخص‌‌هاي خوني و بيوشيميايي سرم خون در ماهي جوان كپور معمولي (Cyprinus carpio) بود. بچه‌‌ماهيان كپور معمولي در معرض سه تيمار شامل غلظت‌‌ بهينه بيهوشي اسانس اسطوخودوس (170 ميلي‌‌گرم بر ليتر)، ميخك (35 ميلي‌‌گرم بر ليتر) و تيمار شاهد قرار گرفتند و برخي شاخص‌‌هاي خوني و بيوشيميايي سرم ماهيان در معرض غلظت بهينه بيهوشي با اسانس اسطوخودوس و ميخك در زمان‌‌هاي مختلف صفر (بلافاصله)، 3 و 24 ساعت پس از بيهوشي مقايسه گرديدند. نتايج نشان داد در غلظت بهينه اسانس اسطوخودوس و ميخك اثر تيمار (ماده بيهوشي) در تمامي شاخص‌‌هاي خون‌‌شناسي، اثر زمان در شاخص‌هاي WBC، Hb و شاخص‌‌هاي MCH، MCHC، اثر متقابل تيمار در زمان، در تمام شاخص‌‌ها به جز Hct و RBC و اثر تيمار، زمان و اثر متقابل تيمار و زمان بر تمام شاخص‌هاي بيوشيميايي سرم معني‌‌دار بود (05/0>p). با گذشت زمان پس از بيهوشي ميزان RBC در تيمار شاهد و اسطوخدوس تفاوت معني‌‌داري نداشت (05/0p). ميزان WBC در تمام زمان‌‌ها در تيمار ميخك كاهش معني‌‌داري را نسبت به ساير تيمارها نشان داد (05/0>p). با گذشت زمان در تيمار شاهد كاهش هموگلوبين و در تيمار ميخك و اسطوخدوس افزايش هموگلوبين مشاهده شد (05/0>p). در تيمار شاهد با گذر زمان مقدار هماتوكريت افزايش معني‌‌دار مشاهده شد (05/0>p)، اما در ساير تيمارها تفاوت معني داري مشاهد نشد (05/0p) و در تيمار ميخك و اسطوخدوس پس از يك افزايش در 3 ساعت پس از بيهوشي، كاهش معني‌‌دار در 24 ساعت مشاهده شد (05/0>p). ميزان كورتيزول در 3 ساعت پس از بيهوشي بين تيمار شاهد و ميخك تفاوت معني‌‌دار نداشت (05/0>p). در تمام زمان‌‌ها ميزان AST در تيمار شاهد، ميزان ALT در تيمار شاهد و ميخك، ALP در تيمار ميخك بيشتر و ميزان LDH در اسطوخدوس كمتر مشاهده شد. در مجموع اگرچه تاثير اسانس اسطوخودوس بر شاخص‌‌هاي اندازه‌‌گيري‌‌شده با ميخك تفاوت نشان داد، اما مي‌‌توان آن را به عنوان ماده جايگزين بومي براي بيهوشي در آبزي‌‌پروري معرفي نمود.

This study was conducted to compare the effect of two anesthetizers Topped lavender essential oil (Lavandula angustifolia) and clove oil on some hematological and serum biochemical parameters in common carp (Cyprinus carpio) juveniles. Common carp juveniles exposed to three treatments including optimum concentration of Topped lavender essential oil (170 mg l-1), clove oil (35 mg l-1) and control and hematological, serum biochemical and stress parameters were determined at different times including 0, 3 and 24 h after anesthetizing. The results showed the effect of treatment (anesthetizing agent) on all hematological parameters, the effect of time on WBC, Hb, MCH and MCHC, the interaction effect of treatment and time on Hct and RBC and the effect of treatment, time and the interaction effect of them on all serum biochemical parameters were significant (p<0.05). Over the studied period after anesthetizing, RBC didn’t show significant difference between Topped lavender and control (p>0.05), but in clove oil at the start of anesthetizing time (0) was significantly higher than other sampling times (p<0.05). WBC showed significant decrease compare to other treatments in all sampling times (p<0.05). Over the studied period after anesthetizing, Hb decreased in the control group and increased in Topped lavender and clove oil treatments (p<0.05), Hct also showed significant increase in the control group (p<0.05) and didn’t significant difference in other treatments (p>0.05). In all times, the lowest amount of glucose was observed in Topped lavender treatment; in Topped lavender and clove oil treatment, after increase in 3 h after anesthetizing, showed decrease in 24 h (p<0.05). The amount of Cortisol didn’t have significant difference between the control and Clove oil groups (p>0.05). In all the studied times, higher level of AST in the control, ALT in the control and clove oil, ALP in clove oil and the lower LDH in Topped lavender groups were observed (p<0.05). Overall, although the effect of Topped lavender essential oil on determined parameters showed some difference with clove oil, but Topped lavender essential oil can introduce as native anesthetizing replacement agent for aquaculture.