پزشكان غيرمسلمان در دربارهاي اسلامي دوره ميانه

اين جستار در پي بررسي زمينه­ها، علل و پيامدهاي حضور پزشكان غيرمسلمان (ذمّي) در دربارهاي اسلامي در دوره ميانه است. بنابر بررسي آماري كتاب­هاي تراجم اطباء، نزديك به نيمي از پزشكان حاذق و مشهور شاغل در دربارهاي جهان اسلام، غيرمسلمانانِ مسيحي، يهودي و بعضا صابئي و سامري بودند. نياز خلفا و درباريان به درمانگر، كمبود پزشكان حاذق مسلمان به نسبت پزشكان غير­مسلمان، و تساهل و تسامح خلفا و مصونيت نسبي اين پزشكان زمينه­ساز حضور آنان در دربارهاي اسلامي بود. حضور اين پزشكان در دربارها افزون بر درمانگري، نتايج و آثار ديگري، از جمله گسترش و پيشرفت دانش پزشكي و ورود به درگيري‌هاي سياسي و اجتماعي را در پي‌داشت كه در مواردي به تنزّل يا ارتقاي جايگاه‌شان در دستگاه حكومت و ميان مردم يا طرد و قتل آنان مي‌انجاميد.