بررسي روابط بينامتنيت اسطوره‌اي در اشعار جبرا ابراهيم جبرا (با تكيه بر اسطورۀ تموز)

تأثير و حضور اسطوره‌ها در متون را يكي از اشكال بينامتنيت مي‌دانند. اسطوره ماهيتي بينامتني دارد و الگويي تكرارشدني تعريف مي‌شود. جبرا ابراهيم جبرا، شاعر برجسته و متعهد فلسطيني، در سروده‌هاي خود از توان اسطوره براي بيان مسائل جهان معاصر، به‌خصوص اشغال فلسطين و سرنوشت ملتش، استفاده كرده و با فراخواني اسطورۀ «تموز» (اسطورۀ مرگ و رستاخيز) در سروده‌هاي خود، با اشكال و مضامين گوناگون، به اين مسئله ابعاد و معناي گسترده‌اي بخشيده است. پژوهش حاضر در پي پاسخ‌گويي به اين پرسش اساسي است كه جبرا چگونه اسطورۀ تموز را براي بيان معاني موردنظر خود، به‌خصوص مسئلۀ فلسطين، به‌كار مي‌گيرد؟ فرضيۀ پژوهش بر اين مدعا استوار است كه جبرا در متن ديوان شعري خود، براي انعكاس معاني جديد و تعميق آن، از بينامتنيت اسطوره‌اي كمك گرفته است. نگارندگان، پس از بيان مقدمه و تعريف بينامتنيت، سعي كرده‌اند در قالب اين نظريه به نقدي تحليلي ـ توصيفي بر تبيين و تفسير روابط بينامتني اشعار جبرا با اسطورۀ تموز بپردازند. از مهم‌ترين نتايج پژوهش حضور اين اسطوره در شعر جبرا، درك مضمون «مرگ و رستاخيزِ دوباره» از اسطوره و حضور متوازي آن در متن شعر جبرا، نوآوري و نگاه جديد و بازآفريني اسطوره، ادغام آن با اسطوره‌ها و مفاهيم تاريخي و ادبي و فرهنگي براي خلق معاني جديد و انتقال حقايق جامعه از خلال به‌كارگيري اسطوره است.