تحليلي بر چگونگي تحولات توزيع درآمد در ايران مبتني بر شاخص هاي منتخب، (1393 - 1380)

بررسي توزيع شخصي درآمد طي سال­هاي 1380 تا 1393 در دو جامعه شهري و روستايي ايران با استفاده از شاخص ­هاي تايل، كاكواني و جيني موضوع مقاله حاضر است. شاخص تايل به تمامي گروه­ هاي درآمدي وزن يكساني مي­دهد و براي ارزيابي تغييرات توزيع درآمد در كل جامعه مزيت دارد، ولي شاخص كاكواني نسبت به تغييرات توزيع در طبقات پايين درآمدي حساس­تر است و براي ارزيابي تغييرات توزيع درآمد در گروه ­هاي پايين درآمدي برتري دارد. شاخص جيني متداول­ترين شاخص اندازه­گيري توزيع درآمد است كه نسبت به توزيع درآمد در طبقات مياني درآمد حساس­تر است. اين شاخص­ها اصول دالتون (ويژگي­هاي مطلوب شاخص توزيع درآمد) را نقض نمي­كنند و در مقايسه با ساير شاخص­ هاي توزيع درآمد از دقت بالاتري برخوردارند. محاسبه شاخص­ هاي يادشده هم بر حسب مخارج كلي خانوارها (بدون ملاحظه اندازه يا بعد خانوار) و هم بر حسب مخارج فردي (با ملاحظه اندازه خانوارها ) انجام شده­است تا بررسي و ارزيابي دقيق­تري از تغييرات در جامعه شهري و جامعه روستايي كشور صورت ­پذيرد. مضاف بر آن، با توجه به اهميت طبقات پايين درآمدي در سياستهاي توزيعي، علاوه بر شاخص كاكواني، سعي شده است تحليل تحولات توزيع بواسطه امكان اتخاذ پارامتر مناسب براي شاخص اتكينسون، براساس اين شاخص نيز بسط داده شود. نتايج محاسبه شاخص­ها نشان مي­دهد نابرابري درآمد هم در جامعه شهري و هم در جامعه روستايي ايران در دوره مورد بررسي كاهش يافته ­است. اگرچه نابرابري در هر دو جامعه شهري و روستايي و نيز همه طبقات درآمدي، از سال 1389 كاهش داشته، ليكن بيشترين افت شاخص در سال افت شاخص در سال 1390 يعني اولين سال پس از اجراي هدفمند سازي يارانه ها اتفاق افتاده است و سال 1392 بهترين وضعيت توزيع طي دوره را نشان ميدهد. محاسبات شاخص جيني مبين يك تحول اساسي در روند توزيع در جامعه شهري و روستايي است.