تحليل نفثه‏ المصدور از منظر نشانه‏ شناسي فرهنگي

نشانه‏شناسي فرهنگي مفهومي است كه در پي انتخاب عناصر فرهنگي به عنوان نخستين موضوعات مورد بررسي از سوي نشانه‏شناسان ايجاد شد. اين دانش مدل‏هاي ذهني و مادي‏اي را كه براي درك فرهنگ خود و ديگري مي‏سازيم بررسي مي‏نمايد؛ از اين رو صرفاً با يك فرهنگ منفرد مواجه نيست، بلكه بيشتر با روابط ميان فرهنگ‏ها درگير است. بنابراين، از جمله كاربردهاي اين دانش، بررسي متوني است كه به طور همزمان ميزبان دو يا چند فرهنگ‏اند. متن نوشتاري كتاب نفثه‏المصدور زيدري نسوي نيز از جمله متوني است كه به واسطه‏ي گزارش آشوب ناشي از حضور مغولان در ايران، در زمره‏ي متون چندفرهنگي قلمداد مي‏شود. از اين رو در اين مقاله تلاش بر اين است تا با روش توصيفي و تحليلي به بررسي متن نفثه‏المصدور از منظر نشانه‏شناسي فرهنگي پرداخته شود. بدين منظور پس از تعريف مفاهيم نظري مرتبط با نشانه‏شناسي فرهنگي و الگوي مكتب تارتو، به تبيين جايگاه خود و ديگري فرهنگي در متن نفثه‏المصدور پرداخته مي‏شود و سپس نحوه‏ي بازنمايي رمزگان‏هاي زبان، كميّت، حركت، دين، ابزار و معماري در ارتباط با خود و ديگري مورد بررسي قرار مي‏گيرد. نتايج تحقيق حاكي از غالبيت شورش بر نظم درون است و اين غلبه در رمزگان‏هاي مرتبط با بافت انتزاعي‏ترِ ادبيِ متن مشهودتر است.