تأثير ويژگي‌هاي هيدروژئولوژي بر ميزان جابه‌جايي تپه‌هاي ماسه‌اي (مطالعه موردي: چاله دراَنجير)

ميزان جابه‌جايي متفاوت تپه‌هاي ماسه‌اي در دو سايت هم‌جوار در چاله دراَنجير و عوامل اصلي كنترل‌كننده اين لندفرم‌ها موضوع اصلي اين پژوهش است. وجود يا نبودِ پوشش گياهي و تفاوت مكاني تپه‌هاي ماسه‌اي اين فرضيه را مطرح مي‌كند كه تغيير مؤلفه‌هاي هيدروژئولوژيكي عامل مهم اختلاف نسبي ميزان جابه‌جايي تپه‌هاي ماسه‌اي در دو سايت مجاور است. براي آزمودن اين فرضيه و دست‌يابي به هدف، تكنيك‌هاي دورسنجي، داده‌هاي ميداني، و آناليزهاي ژئوشيميايي به كار گرفته ‌شدند. در اين زمينه، ابتدا ميزان جابه‌جايي ساليانه تپه‌هاي ماسه‌اي بر اساس عكس‌هاي هوايي و تصاوير ماهواره‌اي در بازه پنجاه‌ساله (1346 ـ 1396) محاسبه شد. سپس، با مغزه‌گيري توسط اوگر دستي، 8 گمانه تا عمق متوسط 20 /1 متر حفاري و نمونه‌هاي رسوب در هر سايت برداشت شد. حفاري با اوگر تا سطح ايستابي (متوسط عمق 1 متر) انجام گرفت و عمق آب زيرزميني براي هر گمانه اندازه‌گيري شد. همچنين در هر گمانه 50 ميلي‌ليتر آب براي آناليز شيميايي توسط دستگاه نمونه‌بردار آب برداشت شد. در مجموع 28 نمونه رسوب از سايت اول، 20 نمونه رسوب از سايت دوم، و 8 نمونه آب از 8 گمانه استخراج شد. تجزيه‌وتحليل نتايج مؤيد آن است كه كميت و كيفيت آب زيرزميني به دو شيوه متفاوت بر ميزان حركت تپه‌هاي ماسه‌اي تأثير مي‌گذارند. در سايت اول وجود آب زيرزميني با شوري كمتر سبب تشكيل پوشش گياهي شده و سرعت جابه‌جايي تپه‌هاي ماسه‌اي را كاهش داده (45/0 متر در سال) است؛ ولي در سايت دوم عمق كم آب زيرزميني، قدرت مويينگي بالا، و شوري زياد باعث شده نرخ حركت تپه‌هاي ماسه‌اي نسبت به سايت اول هم كمتر باشد (23 /0 متر در سال).