پهنه‌بندي خطر زمين‌لغزش در حوضه‌ي آبخيز آق لاقان چاي، با استفاده از مدل ELECTRE

زمين­ لغزش، از خطرات اصلي در مناطق كوهستاني مي­باشد حوضه آبخيز آق لاقان چاي با داشتن چهره ­ي كوهستاني و با توجه به وضعيت زمين­ شناسي، ليتولوژي و اقليمي، عمده شرايط لازم جهت شكل­ گيري حركات لغزشي را دارد. اين پديده همه ساله موجب خسارات جاني و مالي به مناطق مسكوني، تخريب راه ارتباطي، رسوب­زايي گسترده و پر شدن مخزن سد يامچي و بستر رودخانه از رسوب مي­شود. بنابراين هدف تحقيق حاضر، پهنه­بندي خطر زمين لغزش در حوضه آق لاقان چاي مي­باشد. در اين مطالعه ابتدا با بررسي­هاي ميداني و مطالعه منابع، ده عامل به عنوان عوامل مؤثر براي ايجاد زمين لغزش در منطقه شناسايي شدند. اين عوامل شامل شيب، جهت شيب، ليتولوژي، فاصله از راه­ هاي ارتباطي، فاصله از آبراهه، فاصله از گسل، فاصله از مناطق مسكوني، بارش، كاربري اراضي و خاك مي­باشد. سپس لايه ­ها اطلاعاتي توسط سامانه اطلاعات جغرافيايي تهيه گرديد. ارزش­گذاري و استاندارد سازي نقشه­هاي معيار، در نرم افزار IDRISI به صورت توأم با استفاده از روش فازي انجام گرفت. در مرحله بعد عوامل مورد بررسي به صورت زوجي مقايسه و وزن هر يك از عوامل كه مبين ميزان تأثير آنها است، در نرم افزار Expert Choice ارائه شد. تحليل و مدل سازي نهايي با استفاده از روش ELECTERE به عنوان يكي از روش­هاي تحليل تصميم گيري چند معياره، انجام شد. طبق نتايج بدست آمده، عوامل شيب، بارش و ليتولوژي بيشترين تأثير را بر ايجاد زمين لغزش در حوضه­ي آق لاقان چاي دارند و زير حوضه­ي نير و ايرنجي با شيب­هاي 30- 15 درصد، مقدار بارش 550-250 ميلي متر و سازندهايي با زيربناي سنگ سخت به همراه مواد رسوبي و سست سطحي، به ترتيب از پتانسيل بيشتري جهت وقوع زمين­لغزش در سطح حوضه­ي آق لاقان چاي برخوردارند. به طور كلي نتايج مطالعه نشان مي­دهد كه حوضه آق لاقان چاي داراي توان بسيار بالا از لحاظ رخداد زمين لغزش مي­باشد، لذا انجام اقدامات حفاظتي، آبخيزداري و مديريتي در حوضه­ ي مطالعات ضروري مي­باشد.