وجود فعلي و مكان بهشت و دوزخ

يكي از آموزه‌هاي مهم اعتقادي كه در منابع ديني به آن پرداخته شده، وجود بهشت و دوزخ است، البته دانشمندان اسلامي بهشت و دوزخ را از زواياي گوناگون مورد بحث قرار داده‌اند كه در اين مقاله تنها وجود فعلي بهشت و دوزخ و جايگاه آن‌دو مورد بحث قرار مي‌گيرد. در باره وجود فعلي بهشت و دوزخ دو ديدگاه عمده مطرح شده است: غالب دانشمندان اسلامي با تمسك به دلايل متعدد قرآني و روايي، به وجود فعلي بهشت و دوزخ معتقد شده‌اند. برخي ديگر البته با نقد دلايل مثبتان، و طرح پاره‌اي از دلايل عقلي و نقلي، وجود فعلي آن دو را انكار كرده و براين باورند كه خداوند بهشت و دوزخ را در قيامت خلق خواهد كرد. در مورد جايگاه بهشت و دوزخ نيز ديدگاه‌ها متفاوت است؛ برخي در اين مسأله توقف كرده و علم آن را به خدا واگذار كرده‌اند؛ اما برخي ديگر، بهشت را فوق آسمان‌ها و دوزخ را در قعر زمين دانسته‌اند، و عده‌اي نيز بر اين باورند كه بهشت و دوزخ در باطن اين عالم قرار دارد.