تفكر سيستمي حكمت متعاليه در شناخت محيط زيست (مطالعه‌ي موردي: زمين)

تفكر سيستمي به عنوان يك تفكر كل‌نگر و كارآمد در مطالعه‌ي سيستم‌هاي پيچيده با تأكيد بر درك اصول مهمي چون «همبستگي و تعامل بين اجزا»، «هدفمندي» و «تكامل‌پذيري» در سيستم مورد توجه انديشمندان قرار گرفت. در اين ميان آنچه كمتر مورد توجه قرار گرفته است تبيين فلسفي اين نوع از تفكر مي‌باشد. مقاله‌ي حاضر با روش توصيفي‌‌ ـ تحليلي به بررسي تفكر سيستمي در حكمت متعاليه ـ به عنوان يك نظام جامع فلسفي توحيدمحورـ و بازتاب آن در شناخت محيط زيست به‌ويژه زمين ـ خاستگاه تكون و تكامل موجودات ـ صورت گرفته است. بررسي اصول هستي‌شناسي حكمت متعاليه چون اصالت وجود، تشكيك وجود، وحدت وجود، وجود ربطي و حركت جوهري نشان از آن دارد كه نگاه ملاصدرا به پديده‌هاي طبيعي چون زمين بر اساس تفكر سيستمي است و اصول اساسي اين تفكر و مزاياي آن در آن وجود دارد. در چنين رويكردي هستي يك كل با اجزاي به هم‌پيوسته است و زمين به عنوان جزئي مهم از اين سيستم جامع به صورت يك سيستم يكپارچه و هدفمند، در سيري استكمالي به سوي منبعي قدسي در حركت است. بي‌شك اين نوع از تفكر، طبيعت‌شناسي نويني را فراروي دست‌اندركاران محيط زيست قرار مي‌دهد.