بنيان‌هاي ژئوپوليتيكي پيشرفت در برنامه‌هاي راهبردي جمهوري اسلامي ايران (بحثي تحليلي ـ انتقادي در سند راهبردي چشم‌انداز 1404)

هدف پژوهش حاضر بررسي نسبت ژئوپوليتيك و پيشرفت در سند چشم‌‌انداز 1404 بوده و در اين راستا، مؤلّفه‌‌ها و ملاحظات ژئوپوليتيكي، بنيان‌‌ها و ملاحظات ژئوپوليتيكي محيط راهبردي ايران و مؤثّر در پيشرفت كشور بر اساس چشم‌‌انداز سند 1404 مورد مطالعه قرار گرفته است. نتايج پژوهش كه با اتّخاذ رويكرد تحليلي ـ انتقادي و با بهره‌‌گيري از اسناد مرتبط انجام شد، نشان داد، سند چشم انداز 1404 به دلايلي همچون بي‌‌توجهي به متغيّرهاي ژئوپوليتيكي، عدم تناسب ميان اهداف ملّي و واقعيّت‌‌هاي ژئوپوليتيكي، نگاه تك‌عاملي و عمدتاً دروني به مقولۀ پيشرفت و درك غيرواقع‌بينانه از ظرفيّت‌‌ها و واقعيّت‌‌هاي جغرافيايي از ملاحظات ژئوپوليتيكي بي‌‌بهره است. با توجّه به ضعف بنيادي (بي‌توجهي به ملاحظات جغرافيايي و ژئوپوليتيكي) و ساختاري (عدم سازوكار مديريّتي و اجرايي)، اهداف مورد انتظار سند چشم‌‌انداز در افق زماني 1404 محقّق نخواهد شد. از اين رو نيازمند تجديد نظر و بازبيني اساسي و بنيادي در سند چشم‌‌انداز با بازۀ زماني جديد خواهد بود.