تشكيلات نيروهاي نظامي و ‌انتظامي در حكومت اميرالمؤمنين(ع)

هدف پژوهش حاضر بررسي تشكيلات نيروهاي نظامي و ‌انتظامي در حكومت اميرالمؤمنين(ع) بوده و فرضيه ابتكاري بودن «شرطه ‌الخميس» را با روش توصيفي تحليلي به اثبات ‌رساند. در اين راستا،سازمان نيروي‌نظامي در كوفه، پيشينه نيروي‌انتظامي در اسلام، ايجاد سازمان‌هاي نظامي جديد توسط اميرالمؤمنين(ع)، شرطه و نيروي‌انتظامي در حكومت‌علوي، «شرطهالخميس» به عنوان مهم‌ترين تشكيلات انتظاميحكومت علوي، ابتكارامام علي(ع) در تشكيل «شرطه‌الخميس»،زمان، مكان و اعضاي تشكيل «شرطهالخميس»،فعاليت‌هاي انتظامي اعضاي «شرطهالخميس»ونيروي‌انتظامي و شهربان در حكومت علوي مورد بررسي قرار گرفته‌اند.يافته‌ها نشان داد، سه گروه و جمعيت در زمان امام علي(ع) بودند. گروه نظامي كه براساس تشكيلات قبايل بود و دو گروه انتظامي. يكي «شرطه الخميس» كه حضرت ايجاد كرد و سابقه نداشت و گروه انتظامي ديگري كه امنيت شهر را به عهده داشته و در عمليات مختلف شركت داشتند. از عنوان «شرطه ‌الخميس» قبل و بعد از امام علي(ع) در منابع تاريخي ياد نشده ‌است. طبري و محققان اهل‌سنت ايشان را مبدع «شرطه الخميس» و ايجاد كننده تشكيلات منسجم شرطه در اسلام دانسته‌اند. اعضاي «شرطه الخميس» به امنيت شهرها و مبارزه با شورشيان، مفسدان و متجاوزان مي‌پرداختند و در هنگام جنگ هم فعال و به كمك نيروهاي پيشگام نظامي، مي‌رفتند. در هنگام جنگ ‌جمل و صفين نيز حاضر بودند.