پديدارشناسي تجربۀ زيباشناختي مكان: مطالعه موردي ميدان نقش جهان

مفهوم زيبايي يكي از مناقشه برانگيزترين مفاهيم فلسفي در تاريخ انديشه است. فيلسوفان بسياري كوشيده‌اند اين مفهوم را تعريف و صورت بندي كنند. در اين پژوهش به دنبال مفهوم زيبايي و تجربۀ زيباشناختي بوديم اما نمي خواستيم صرفا آن را از لا به لاي متون فيلسوفان استخراج كنيم بلكه كوشيديم به مفهوم زيبايي از خلال تجربۀ زيستۀ انسان ها دست يابيم. براي چنين پژوهشي، مكان و معماري را انتخاب كرديم تا افراد ادراك و تجربه‌زيباشناختي شان را از زيبايي يك بناي خاص در اين جا نقش جهان توصيف كنند. بنابراين ما در اين پژوهش در پي يافتن پاسخ اين پرسش هستيم كه معناي تجربۀ زيباشناختي مشاركت كنندگان از ميدان نقش‌جهان چيست؟ براي يافتن پاسخ اين پرسش از روش «پديدارشناسي» بر اساس الگوي «ماكس ون منن» استفاده كرديم. اين پژوهش از دو بخش نظري و ميداني تشكيل شده است. ابتدا مطالعات نظري مفصلي دربارۀ پيشينۀ پديدارشناسي فلسفي، كاربرد آن در حوزه هاي مختلف از جمله مكان و معماري و پديدارشناسي به عنوان روش پژوهش كيفي انجام داديم. سپس در بخش ميداني به مشاهده و مصاحبۀ نيمه ساختار يافته و باز با 58 نفر مشاركت كننده پرداختيم. سپس گفت‌وگوها را خارج نويسي كرديم و بر اساس مباني نظري تحقيق به طبقه‌بندي و تحليل داده ها پرداختيم. در اين مرحله به 30 مؤلفه دست يافتيم كه سبب شكل گيري ادراك زيباشناختي مشاركت كنندگان از ميدان نقش‌جهان مي شود. در آخرين مرحله به جمع بندي و نتيجه گيري يافته هاي پژوهش پرداختيم. در نهايت به اين نتيجه رسيديم كه تجربۀ زيباشناختي مشاركت كنندگان اين پژوهش بر اساس تجربۀ زيسته شان در مكان مشخصي به نام نقش جهان دستِ كم به 16 مقولۀ اصلي وابسته است.