نسبت والايي و اخلاق در تفكر پيشانقدي كانت (با تكيه بر دو اثر مشاهدات... و ملاحظات...)

در اين مقاله نشان خواهيم داد كه نسبت والايي و اخلاق در دوره‌ي پيشانقدي تفكر كانت شكل فلسفي نظام‌مندي ندارد و علت آن را مي‌توان در اين دو چيز جست: اولاً در اين دوره احساس زيبايي‌شناختي و احساس اخلاقي متمايز از يكديگر نيستند و برحسب يكديگر تعريف مي‌شوند. ثانياً اخلاق مبتني‌بر احساس است، نه عقل عملي محض و اصل پيشين آن. كانت در مشاهداتي در باب احساس امر زيبا و امر والا انسان‌ها را فرامي‌خواند تا اصول اخلاقي‌شان را بر عاطفه‌ي كلي بنا كنند. اين اصول هرچند كلي‌اند، اما قوعد نظري نيستند و هر فرد بايد آن‌ها را با رجوع به قلبش بيابد. اين اصول همان احساس زيبايي و كرامت طبيعت انسان است. در ملاحظاتي بر مشاهداتي در باب احساس امر زيبا و امر والا با آن‌كه در تفكر كانت نسبت‌به اخلاق دگرگوني‌هايي صورت مي‌گيرد و عناصري وارد آن مي‌شوند كه بعداً در دوره‌ي نقدي پايه و اساس قرار مي‌گيرند، اما او هم‌چنان معتقد است كه احساس اخلاقي نوعي احساس لذت و درد است كه نسبت‌به آن منفعل نيستيم و مي‌توانيم فعالانه در آن مداخله كنيم. علت آن هم برخوردار بودن از آزادي اخلاقي است.