بررسي نقش عوامل مورفوديناميك و اقليمي مؤثر در پيدايش و تكوين جريان واريزه‌اي در زاگرس مركزي

جريان واريزه‌اي يكي از مهم‌ترين فرآيندهاي دامنه‌اي در جابه‌جايي مواد‌ به‌شمار مي‌آيد كه موجب شكل‌زايي و افزايش بار رسوبي رودخانه‌ها مي‌شود. براي بررسي جريان واريزه‌ها در دامنه‌هاي شمالي الوند، واقع در زاگرس مركزي، 44 نمونه جريان واريزه‌اي انتخاب و با استفاده از عكس‌هاي هوايي، نقشه‌هاي توپوگرافي، بازديد‌هاي ميداني و نقشه‌برداري در محيط نرم‌افزار ArcGIS، مشخصات مورفومتري آنها شامل طول بخش معبر، ارتفاع جريان، عمق بخش معبر، عرض مخروط، شيب و ارتفاع اندازه‌گيري و سپس مقادير حجم واريزه‌ها، عمق سايش و تخريب مواد دامنه‌‌اي محاسبه شد‌. با استفاده از داده‌هاي بارندگي، برف و دماي اندازه‌گيري‌شده در 10 ايستگاه هواشناسي منطقه (1371 تا 1389)، نقش برخي از شاخص‌هاي اقليمي مانند دما، باران و برف در ايجاد واريزه‌ها بررسي شد. نتايج نشان داد‌ در بين عوامل مؤثر در تشيكل جريان واريزه‌اي در دامنه‌هاي شمالي الوند، ارتفاع و شيب بيشترين نقش را دارند‌. تمركز واريزه‌ها از لحاظ فراواني و گستردگي در ارتفاع بين 2700 تا 3000‌متري، بيانگر نقش مهم عوامل ليتولوژي، تكتونيك و برفاب همراه با سيستم شكل‌زايي و فرسايشي جنب يخچالي در تشكيل و توسعۀ واريزه‌هاي منطقه است. نتايج بررسي نقش بارندگي بر اساس معادله كاين‌، بليجنبرگ نشان داد‌ بارندگي‌هاي 15 تا 105 دقيقه‌اي در برخي سال‌ها موجب حركت واريزه‌ها بر روي دامنه‌ها و ورود آن به رودخانه‌ها و افزايش بار رسوبي آنها شده است.