نمايشي از آن ديگري: بررسي مردسالاري و زن ستيزي با خوانشي فمنيستي در سه نمايش نامه بهرام بيضايي

مردسالاري از مفاهيم كليدي گرايش هاي فمنيستي به شمار مي آيد. فمينيست ها معتقدند كه درجامعه مردسالار، مردها قدرت و حاكميتي برتر نسبت به زن‌ها دارند. آن ها علت فرودستي زنان را در جامعه مردسالار، دسترسي بيشتر مردان به مزاياي ساختارهاي قدرت، تقسيم نابرابر امتيازات اجتماعي و روابط نادرست مرد و زن مي دانند. مسأله مردسالاري در متون ادبي بازتاب چشم گيري دارد. آثار زيادي به ويژه در حوزه نمايش نامه نويسي با اين رويكرد خلق شده اند. نخستين اعتراض و نقدها به اين نابرابري را، زنان وارد حوزه ادبيات كردند؛ اما همراه آن ها نويسندگان مردي هم به اين جنبش پيوستند و از اين نابرابري سخن گفتند. در ايران و در حوزه ادبيات نمايشي، بهرام بيضايي از جمله اين نويسندگان است و اغلب نمايش نامه هاي او با محوريت نقش زن نوشته شده است. هدف اين مقاله، تبيين موقعيت زن در انديشه و بستر مردسالاري، در دنياي نمايش نامه هاي اوست. بدين منظور نمايش نامه هاي پرده خانه، ندبه و مرگ يزدگرد بيضايي انتخاب و به شيوه توصيفيتحليلي بررسي شده است. اين بررسي نشان مي دهد كه بيضايي، نشانه ها و مؤلفه هاي مردسالاري و عوامل مؤثر بر پيدايي و گسترش آن را در آثار ياد شده ترسيم مي كند. مقاله حاضر عناصر اين يافته ها را بازيابي و تحليل كرده است.