تأثير جهت شيب بر عملكرد و شاخص‌هاي سطحي خاك در مراتع ييلاقي (مطالعة موردي: مراتع ييلاقي چهارباغ استان گلستان)

با توجه به اهميت داشتن اطلاعات پوشش گياهي و خاك در جهات مختلف شيب، هدف از تحقيق حاضر ارزيابي تأثير جهت شيب بر پتانسيل­هاي عملكردي و شاخص­هاي سطحي خاك در مراتع ييلاقي چهارباغ استان گلستان مي­باشد. جهت اين بررسي از روش تحليل عملكرد چشم­انداز (LFA[1]) و در جهات اصلي شيب استفاده شد. بدين منظور در چهار جهت اصلي سه ترانسكت 100 متري با فواصل مشخص مستقر و در طول ترانسكت­ها نوع، طول و عرض لكه­ها و فاصلة بين­لكه­اي اندازه­گيري شد. جهت محاسبة پتانسيل­هاي عملكردي (پايداري، نفوذپذيري، چرخة مواد­غذايي و شاخص نظام­يافتگي پوشش گياهي) در جهات مختلف شيب با استفاده از 11 شاخص سطح خاك از دستورالعمل Excel, LFA استفاده شد. جهت بررسي معناداري پتانسيل­هاي عملكردي از نرم­ افزار SAS و آزمون تجزية واريانس و براي طبقه ­بندي ميانگين پتانسيل­هاي عملكردي از آزمون گروه­ بندي دانكن استفاده شد. براي بررسي شاخص­هاي سطحي خاك در امتداد هر ترانسكت­ (100متر)، 5 پلات مستقر و 11 شاخص به صورت كيفي و با استفاده از جداول مربوطه امتيازدهي و براي بررسي نرمال­بودن داده­ها از آزمون كلموگروف-اسميرنوف استفاده شد. جهت بررسي معناداري خصوصيات سطحي خاك از آزمون غيرپارامتري كروسكال واليس و طبقه­بندي شاخص­ها از آزمون گروه­بندي دانكن استفاده شد. نتايج نشان داد پتانسيل­هاي عملكردي در جهات مختلف داراي اختلاف معنادار است (05 /0>P)، به­طوري كه بيشترين درصد پتانسيل­هاي عملكردي در جهت شمال و كمترين مقدار آن در جهت شرق برآورد شد. شاخص نظام­يافتگي پوشش گياهي براي جهات شمال، جنوب، شرق و غرب به ترتيب 53 /0، 43 /0، 38 /0 و 51 /0 برآورد شد. همچنين نتايج نشان داد به ­جز شاخص­هاي پوشش كريپتوگام و ميكروتوپوگرافي، تمامي شاخص­هاي مورد بررسي در جهات مختلف داراي اختلاف معنادار مي­باشند (05 /0>P). نتايج تحقيق حاضر حاكي از تأثير جهت بر خصوصيات پوشش گياهي و خاك جهت اعمال مديريت صحيح و بهينه مي­باشد. همچنين جهت دامنه ­ها مي­تواند تأثير مهمي بر پتانسيل­هاي عملكردي اكوسيستم مرتعي داشته باشد.