مبدأشناسي از ديدگاه احمد بن‌محمد بن‌عيسي اشعري

احمد بن‌محمد بن‌عيسي اشعري از اصحاب امام رضا، امام جواد و امام هادي (ع) و از راويان بزرگ شيعه در قرن سوم هجري به شمار مي‌رود. تمام فقها و علماي رجال درباره وثاقت ايشان اتفاق نظر دارند. او احاديث مختلفي را درباره مبدأشناسي نقل كرده است. در اين تحقيق سعي شده است با مطالعه و بررسي اين روايات، آراي كلامي وي درباره مبدأشناسي به دست آيد. در اين مقاله بيان شده است كه عالم حادث است و خدا خالقِ آن است. انسان فطرتاً خدا را مي‌شناسد و در عالم ذرّ به ربوبيت او اقرار كرده است. برخي از صفات ثبوتي و سلبي خدا برشمرده شده و تصريح شده است كه خالقيت، رازقيت، ربوبيت، مالكيت، فاعليت و هدايت مخصوص خداوند است و هيچ چيزي شبيه خدا نيست؛ نه در ذات و نه در صفات، بلكه خدا اين اسماء الحسني را خود براي خويش اختيار كرده است. انسان مجبور نيست، اما توانايي و استطاعت مطلق و مستقل نيز ندارد؛ يعني در محدوده اراده و قضا و قدر الهي اختيار دارد.