تحليل سري‌هاي زماني بارش‌هاي فصلي در ايران

امروزه مديريت منابع آب از اهميت ويژه‏اي برخوردار است. از اين رو، مطالعه بارش، به‏منزله مهم‏ترين منبع تأمين آب، در مقياس زماني و مكاني بسيار حائز اهميت است. اين پژوهش در پي تحليل، ارزيابي، و شناسايي رفتار بارش فصلي است. بدين منظور، داده‏هاي بارش 67 ايستگاه سينوپتيك كشور با دورۀ آماري سي‏ساله (1985ـ2014) استخراج شد. سري‏هاي زماني بارش بررسي شد و بهترين مدل بر اساس ملاك اطلاع آكائيك به سري داده‏هاي هر ايستگاه برازش داده شد. صحت و كفايت مدل‏هاي ‏‏برازش‏شده به كمك نمودار مانده‏هاي استانداردشده، نمودار تابع خودهمبستگي مانده‏هاي مدل، و آزمون ليونگ باكس ارزيابي شد. مرتبه‏هاي اتورگرسيو، ميانگين ‏متحرك، و مرتبه‏هاي تفاضلي فصلي و بين‏فصلي حاصل از مدل‏هاي برازش‏‏شده براي بررسي وابستگي بارش‏هاي فصلي و بين‏فصلي و تحليل روند سري‏هاي زماني بارش فصلي بررسي شد. نتايج نشان داد براي همه ايستگاه‏هاي مورد مطالعه (جز بوشهر، شهركرد، بيرجند، اميديه ‏آغاجاري، و رشت) مدل ساريما كفايت مناسبي دارد. نتايج به‏دست‏آمده از بررسي مرتبه‏هاي فصلي نيز نشان داد كه به‏جز ايستگاه‏هاي كاشان، آبعلي، دوشان‏تپه، سمنان، و شاهرود در بقيه ايستگاه‏ها بارش‏ها‏ از الگوهاي فصلي تبعيت مي‏كنند. همچنين، در بيشتر ايستگاه‏هاي مورد مطالعه (93%) روند كاهشي يا افزايشي معناداري در سري زماني بارش ‏فصلي مشاهده نشده است.