تحليل داده ها در طرح هاي آزمايشي تك آزمودني

Data analysis in single case experimental design studies

چندين دهه است كه طرح ­هاي آزمايشي تك آزمودني براي بررسي اثربخشي مداخلات باليني و آموزشي مورد استفاده قرار گرفته و سهم قابل توجهي در تحوّل خطوط كلي پژوهش ­هاي باليني و آموزشي داشته است. در سال­هاي اخير با جنبش روش­هاي مبتني بر شواهد، روش ­شناسي طرح­ هاي آزمايشي تك آزمودني نيز تحوّل يافته است. تحليل ديداري نمودار داده ­ها اساس تحليل داده­ها در مطالعات آزمايشي تك آزمودني است. داده­ ها براي هر شركت كننده در طيّ مراحل مختلف مطالعه به صورت نمودار نشان داده مي­شود. در تحليل ديداري، طراز، روند و تغيير­پذيري داده ­­ها در هر كدام از شرايط مداخله (خط پايه، مداخله و پيگيري) و در بين موقعيّت­ هاي مختلف مداخله مورد مقايسه و ارزيابي قرار مي­گيرد. هدف مقاله حاضر اين است كه ضمن آشنا كردن پژوهشگران با منطق تحليل ديداري در طرح ­هاي آزمايشي تك آزمودني، راهنمايي گام به گام را براي انجام تحليل ديداري نمودار داده ­ها و چگونگي استفاده از آنها براي ارزيابي ميزان كارآمدي مداخلات فراهم سازد.

For decades, single case experimental designs (SCED) have been used to examine the effectiveness of clinical and educational interventions and have contributed significantly to the development of the general lines of clinical and educational researches. In recent years, with the movement of evidence-based methods, the methodology of single case experimental designs has also evolved. Visual analysis of graphic displays of data is a cornerstone of studies using a single case experimental design. Data are graphed for each participant during a study. In Visual analysis, trend, level, and stability of data assessed and compare within (base line, intervention and follow up) and between conditions of intervention. The purpose of this paper is to provide readers with a rationale for visual analysis of data when using a SCED, a step-by-step guide for conducting a visual analysis of graphed data, as well as to highlight considerations for persons interested in using visual analysis to evaluate an intervention.