نقد و بررسي ديدگاه ميرداماد در اصالت يا اعتباري بودن وجود

از مسائل مبنايي در فلسفه اسلامي بحث اصالت وجود يا ماهيت است كه ثمره آن در مباحث صفات، سنخيت و رابطه وجودي ميان خلق و خالق است. مشهور برآن است كه ميرداماد از قائلين به اصالت ماهيت بوده است؛ اما شواهدي در آثار ميرداماد از جمله مفاض بودن وجود از خداوند، هم سنخي وجود خدا و وجود ممكنات، بيان برهان صديقين، تساوق وجود و تشخص، رابطي بودن وجود ممكنات، وعاء بودن دهر براي وجود، مجعول بودن وجود، نظام وحداني عالم، انقسام موجود به واجب و ممكن وجود دارد كه وي را جزء قائلين به اصالت وجود قرار مي دهد. جمع بين دو بيان ما را به اين نتيجه مي رساند كه: دعواي اصالت ماهيت يا وجود اختلافي لفظي است، در عبارات ميرداماد بايد بين اعتبارات مصدري و حقيقي وجود تمييز داده شود، در فلسفه مير تفاوتي بين وجود و تقرر مشاهده مي شود تقرر در فلسفه مير همان وجود در فلسفه ملاصدرا است كه با جايگزيني آنها اختلاف مرتفع خواهد شد.