مروري بر مدل‌هاي آمايش سرزمين با تأكيد بر كارآيي مدل ژئومورفولوژيكي در ايران

هرگونه برنامه‌ي آمايشي در سطح زمين انجام گرفته و تغيير و تحولات لندفرم‌هاي سطحي و حتي زير زميني را در پي خواهد داشت. در اين راستا ضرورت دارد با توجه به اهميت لندفرم‌هاي زميني جايگاه آنها در مدل‌هاي آمايش سرزمين مورد توجه قرار گيرد. بنابراين با توجه به اينكه دانش ژئومورفولوژي به مطالعه‌ي اشكال و فرآيندهاي سطح زمين مي‌پردازد لازم است براي ارزيابي توان محيطي‌، ويژگي‌ها و فرآيندهاي موثر بر لندفرم‌ها مورد توجه قرار‌گيرد. در اين پژوهش روش‌هاي ارزيابي توان محيطي در آمايش سرزمين ايران از ديدگاه ژئومورفولوژي مورد تحليل قرارگرفته است. بررسي روش‌ها با توجه به معيارهاي مورد استفاده در هر روش نشان داد كه در روش تحليل سيستم ارضي، معيارهاي آب و هوا، گسل، آب زيرزميني و مخاطرات محيطي در نظر گرفته نشده و همچنين در روش ‌‌طرح جامع منابع طبيعي نيز توجهي به مخاطرات محيطي نشده و تنها دو كاربري حفاظت و مرتع‌داري تعيين شدهاند. در روش سيستمي نيز با توجه به اينكه كارشناسان تخصص‌هاي متفاوتي دارند، تمامي اجزاء يك سيستم را مورد توجه قرار نمي‌دهد. مدل‌هاي توسعه شهري، روستايي و صنعتي مك‌هارگ‌ و مخدوم، ديد كل‌گرا به طبيعت دارند. بنابراين مدل ارزيابي توان محيطي جديدي براساس تلفيق روش‌هاي موجود و با توجه به ديدگاه ژئومورفولوژي ارائه گرديد تا ارزيابي توان محيطي بر‌اساس واحدهاي پايه لندفرم انجام شود و نتايح حاصل از آن با واقعيت زمين انطباق بيشتري داشته باشد. اين مدل شامل ارزيابي توان اكولوژيك و ارزيابي توان مخاطرات محيطي است. در ارزيابي توان اكولوژيك، زيرمعيارهاي جهت باد غالب، انحناي دامنه‌، آب‌هاي سطحي و زيرزميني اضافه گرديد. همچنين در معيار شكل زمين، تقسيم‌بندي متفاوتي از لندفرم‌ها به منظور توسعه شهري ارائه گرديد و ارزيابي توان مخاطرات محيطي نيز شامل ارزيابي پتانسيل سيلاب، زمين‌لغزش و زلزله‌خيزي است.