ارزيابي تأثير عمليات مكانيكي آبخيزداري بر كاهش سيلاب (مطالعه موردي: حوضه آبخيز حاجي‌آباد)

افزايش رو به رشد تلفات منابع آب‌وخاك حوضه‌هاي آبخيز در چند دهه اخير، در اثر بهره‌برداري غير اصولي از منابع، شدّت فزاينده‌اي يافته است. اين موضوع موجب تشديد وقوع سيلاب‌ها، افزايش نرخ توليد رسوب و كاهش عمر مفيد مخازن سدها گرديده است. اين پژوهش كه در حوضه آبخيز حاجي‎آباد واقع در استان كرمانشاه انجام گرفته، در پي ارزيابي تأثير عمليات آبخيزداري بر روي ميزان ذخيره رواناب، كاهش سيلاب و سيل‌خيزي است. در ابتدا، بررسي‎هاي صحرايي انجام شد و مشخّصات مكانيكي و فيزيكي سازه‎هاي احداث‌شده ثبت و تحليل داده‎ها انجام گرفت. در مرحله بعد با استفاده از مدل هك اچ‌ام‌اس و شبيه‎سازي سيلاب حوضه، اقدام به بررسي تأثير سازه‎ها در كنترل سيلاب و رواناب حوضه مورد مطالعه گرديده است. طبقبررسي‌هاي انجام‌شده و بازديدهاي مكرّر ميداني، حوضه آبخيز حاجي‎آباد از نقطه‌نظر سيل‌خيزي كم‌سيل‌خيز بوده و اكثر رواناب‌هاي ايجادشده قبل از رسيدن به خروجي حوضه در زمين نفوذ مي‌كنند. همچنين در پشت سازه‌هاي كنترل سيلاب احداث‌شده در حوضه آبخيز حاجي‎آباد (بند خاكي، خشكه‌چين و گابيون) هيچ‌گونه انباشت رسوب دال بر ايجاد رواناب سطحي ملاحظه نگرديد. اين وضعيّت نشان مي‎دهد كه تعداد سازندهاي احداث‌شده خيلي بيشتر از نياز منطقه بوده است.