ارزيابي تأثيرات سدّ ژاوه بر مناطق روستايي هم‌جوار؛ شهرستان سنندج

اهداف: مطالعۀ حاضر به ارزيابي تأثيرات محيطي، اقتصادي و اجتماعي سدّ ژاوه در استان كردستان تا سال 1393 و آبگيري آن در آينده پرداخته است. روش: ارزيابي نگرش ساكنين مناطق روستايي واقع در حوضۀ سد، نسبت به تأثيرات احداث آن تا زمان مطالعه و آبگيري آن در آينده، جداگانه صورت گرفته و داده‌ها با تكميل پرسش نامه و مصاحبه با 250 سرپرست خانوار از 13 روستاي نمونه، گردآوري شده است. يافته ها/نتايج: آسيب‌پذيري‌هاي ادراك‌شدۀ اقتصادي و محيطي احداث سد، متوجّه وضعيت معيشتي و دارايي‌ها و منابع محيطي توليد كشاورزي روستاها بوده و با افزايش فاصله از سد، افزايش جمعيت و افزايش مقدار زمين، بيشتر ارزيابي شده است. به عبارتي، ساكنين برخوردارتر از مواهب و منابع محيطي، احداث سدّ ژاوه را مخاطره‌اي براي ديرپايي سكونت‌پذيري اكوسيستم سكونتگاهي و پايداري نظام معيشتي خود ارزيابي كرده و بيش از منافع آب سد، آسيب‌هاي آن را متوجّه خود دانسته‌اند. باوجوداين، همچنان حسّ تعلّق و انگيزۀ ماندگاري ساكنين آسيب‌ناپذير باقي مانده است. نتيجه گيري: مديريت پايدار منابع محدود آب كشاورزي، با توجّه به فزايندگي تقاضا و رخداد كم‌آبي‌هاي گسترده، ضرورتي اجتناب‌ناپذير براي كشور به‌حساب مي‌آيد. سدسازي براي ذخيرۀ منابع محدود آب، بالقوّه مي‌تواند امكان استفادۀ كارآمدتر از آنها را فراهم نمايد. امّا اجراي غيراصولي و بدون ارزيابي‌هاي همه‌جانبه از پيامدهاي آن به ويژه براي جوامع هدف، اكوسيستم‌هاي محيطي و انساني را از فوايد آب‌هاي سطحي محروم كرده و پيامدهاي ناگواري براي آنها خواهد داشت.