نقش نخبگان چندگانه در انقلاب مشروطه ايران

تبيين عامليت محور با تأكيد بر نخبگان يكي از مهمترين رويكردهاي تبيين در علوم اجتماعي است. هر چند بسياري از مطالعات در اين حوزه صرفاً به نخبگان توجه دارند و ساختارها را ناديده مي گيرند اما در اين مقاله نه تنها نخبگان جداي از ساختار نيستند بلكه مخلوق ساختار بوده و بر ساختار تأثيرگذار خواهند بود. در اين مقاله سعي شده انقلاب مشروطه ايران با اين رويكرد نظري تبيين شود. نقش نخبگان چندگانه و صورت بندي آنان بر مبناي منابع قدرت اقتصادي، ايدئولوژيك، سياسي و نظامي و سازمان نخبگان كه هر دو ناشي از توان ساختاري حوزه هاي اقتصادي، سياسي، فرهنگي و اجتماعي است، مورد بررسي قرار گرفته است. در جريان انقلاب مشروطه پنج نوع نخبه شامل روحانيان، روشنفكران، تجار و بازرگانان، زمينداران بزرگ و نخبگان حاكم شناسايي و رابطه آنان بر اساس پيوستار تضاد تعيين شده است. در نهايت صورت بندي نخبگان در آستانه مشروطه و در طول مجلس اول و دوم ارائه و تفاوت آن در اين دو برهه بيان شده است.