دفاع از واقع‌گرايي هستي‌شناختي بدون التزام به واقع‌گرايي معرفت‌شناختي

واقع‌گرايي علمي را مي‌توان متشكل از سه منظر معنا‌شناختي، معرفت‌شناختي و هستي‌شناختي دانست. پوزيتيويست‌هاي منطقي كه رويكرد حاكم بر تجربه‌گرايي در نيمۀ اول قرن بيستم بودند، به منظور طرد متافيزيك از ساحت علم، هر سه منظر فوق را رد كردند؛ اما ون فراسن در قالب رويكرد تجربه‌گرايي برساختي و با همان هدف طرد متافيزيك از ساحت علم تجربي با طرح تمايز ميان هويت‌هاي مشاهده‌پذير و مشاهده‌ناپذير، منظر معناشناختي مد نظر واقع‌گرايان علمي را مي‌پذيرد؛ ولي در مخالفت با واقع‌گرايان علمي ‌از تمايزهاي معرفت‌شناسانه و هستي‌شناسانۀ مشاهده‌پذير و مشاهده‌ناپذير دفاع مي‌كند. در اين مقاله قصد داريم ضمن دفاع از تمايز معرفت‌شناسانۀ مشاهده‌پذير و مشاهده‌ناپذير مدنظر ون فراسن، با تكيه بر آموزه‌هايي از حكمت متعاليۀ ملاصدرا منكر تمايز هستي‌شناسانۀ مشاهده‌پذير و مشاهده‌ناپذير شده و از نوعي منظر واقع‌گرايي هستي‌شناسانه با نام واقع‌گرايي وجودي دفاع كنيم. براي رسيدن به اين هدف، نخست بنيان نظريۀ تجربه‌گرايي برساختي يعني‌ چگونگي تمايز مشاهده‌پذير و مشاهده‌ناپذير و نقدهاي وارد بر آن را توضيح مي‌دهيم؛ سپس با توضيح ديدگاه اصالت وجود، نشان مي‌دهيم كه ديدگاه‌ ضد واقع‌گرايي معرفت‌شناسانه ون فراسن با رويكرد واقع‌گرايي هستي‌‌شناسانه ملاصدرا قابل جمع‌اند.