توسعه مدارك قرآني قواعد فقهي

بر اساس برخي نظريه‌ها بخش زيادي از ظرفيت فقهي قرآن كريم همچنان به‌حالت قوه باقي مانده است و درصورت مراجعه مجدد و تغيير نگرش به قرآن، مدارك قرآني احكام و قواعد فقهي قابل افزايش است. پژوهش حاضر با روش مقايسه و تحليل مي‌كوشد در محدوده نُه قاعده فقهي، نخست ميزان آيات مورد استناد را شمارش كند، سپس آيات ديگري را كه ازلحاظ لفظي، محتوايي يا حكمي، مشابه آيات مورد استناد بوده، شناسايي كند. ضمن آنكه به‌روش جامع‌نگري، آياتي را كه مي‌تواند به‌عنوان مستند فقهي قرار گيرد، به‌دست آورد. نتايج پژوهش آن شد كه درمورد نُه قاعده فقهي در كتب گوناگون، درمجموع هجده آيه مورد استناد فقها قرار گرفته است. 34 آيه جديد نيز كه مشابه آن آيات بودند و تقريباً در همان سطح دلالي قرار دارند، شناسايي و عرضه شد. افزون‌براين نگاه جامع‌نگرانه در تمامي قواعد نُه‌گانه جاري بود و توانست با ضميمه ده‌ها آيه به يكديگر، مستند قابل اعتمادي براي هريك از قواعد ايجاد مي‌كند. اين نتايج كه فقط در محدوده نُه قاعده به‌دست آمد، به‌روشني نشان مي‌دهد مدارك قواعد فقهي قابل توسعه بوده، تعداد آياتي از قرآن كريم كه ظرفيت فقهي دارند، بيش از مقداري است كه تاكنون شناسايي شده است.