بينامتنيت قرآني در طرب‏المجالس براساس نظريه ژرار ژنت

بينامتنيت يكي از مباحث نوين در نقد جديد است كه به ارتباط و تعامل بين متون مي‌پردازد. بر اساس اين نظريه، متون و گويندگان آنها از يكديگر متأثر هستند و آگاهانه و يا ناخودآگاه از سرچشمه‌هاي ادبي و فكري يكديگر بهره‌مند شده‌اند. استفاده از مفاهيم و تعليمات قرآني از ديرباز در بين شاعران و نويسندگان فارسي زبان براي اعتبار و غناي سخن خويش مرسوم بوده است. جنبه‌هاي ادبي و بلاغي قرآن همراه با مفاهيم و آموزه‌هاي اخلاقي آن باعث اين توجه شده است. طرب المجالس يكي از آثار نثر فارسي در قرن هشتم است. دوره‌اي كه به‌واسطۀ تأثير قرآن و حديث و ادبيات عرب بر ادبيات فارسي، يكي از قابل توجه‌ترين دوران است. نويسندۀ كتاب توانسته با استفاده از آيات و احاديث كتاب را به‌گونه‌اي اخلاقي و آموزنده تحرير كند. انس و آشنايي هروي با قرآن و معارف ديني و عرفاني در تمام اين اثر به چشم مي‌خورد. نويسندگان اين مقاله برآنند كه با شيوه توصيفي – تحليلي و روش نقد بينامتنيت ژرار ژنت اين ويژگي طرب‌المجالس را مورد تجزيه و تحليل قرار دهند. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه دو نوع بينامتنيّت صريح و ضمني در طرب‌المجالس ديده مي‌شود. بيشترين بهره نويسنده از بينامتنيت صريح است كه به شكل اقتباس از آيات قرآن به اشكال و دلايل مختلف صورت گرفته است.