تأثير فرم رويشي و سايبان بر موفقيت نهال‌كاري ارس (.Juniperus excelsa M. B)

با وجود مقاومت ارس (.Juniperus excelsa M. B) به شرايط سخت محيطي، دخالت‌هاي انساني منجر به تغيير شرايط طبيعي رويشگاه‌هاي ارس و درنتيجه كاهش زادآوري و وسعت رويشگاه‌‌هاي طبيعي آن شده است. از روش‌هاي احياي رويشگاه‌هاي طبيعي گونه‎هاي جنگلي مي‌توان به نهال‌كاري اشاره كرد كه پيش‌‌نياز موفقيت در برنامه‎هاي احيا، شناخت عوامل مؤثر بر استقرار، ‌رشد و زنده‎ماني نهال‌ها است. در پژوهش پيش‌رو، اثر فرم رويشي درختان مادري و سايبان (فقط در سال اول) بر زنده‌ماني و متغيرهاي رويشي نهال‌هاي ارس در ايستگاه سيراچال در يك دوره چهارساله پايش شد. چهارصدوپنجاه نهال توليدشده از سه فرم رويشي مختلف درخت مادري (A، B و C) در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي و به‌صورت كرت‌هاي خرد كاشته شدند. تجزيه‌وتحليل آماري داده‌ها نشان داد كه فرم رويشي در سال‌هاي اول و دوم به‌ترتيب باعث افزايش معني‌دار رشد ارتفاعي و سطح تاج‌ نهال‌ها شد. در سال اول، سايبان بر قطر يقه تأثير مثبت داشت، اما در سال دوم، اثر سايبان سال اول بر رشد طولي نهال‌ها منفي بود. با‌توجه‌به نتايج و هزينه‌هاي زياد، استفاده از سايبان در برنامه‌هاي نهال‌كاري ارس توصيه نمي‌‌شود. نتايج پژوهش در سال چهارم بيانگر اثرگذاري بيشتر فرم رويشي درختان مادري بر استقرار،‌ زنده‎ماني و رشد نهال‌هاي ارس بود. از بين سه نوع فرم رويشي كه زنده‎ماني و متغيرهاي رشدي آن‌ها طي چهار سال بررسي شد، نهال‌هاي توليدشده از درختان گروه C شرايط بهتري داشتند. بنابراين، توصيه مي‌‌شود براي احياي رويشگاه‌‌هاي طبيعي ارس، جمع‌آوري بذر و توليد نهال از درختاني با فرم رويشي C كه دربرگيرنده درختاني با فرم رويشي A و B هستند، استفاده شود.