دنياي زنان در پرتو فضاهاي جنسيتي شهري مدرن

امروزه در جامعۀ ايران وضعيت زنان ارتباط نزديكي با تحولات و پيشرفت‌هاي مدرن دارد. يكي از زمينه‌هاي تغيير در دنياي زنان، توسعۀ فضاهاي شهري زنانه‌اي است كه در شهرهاي مختلف به ويژه تهران ايجاد شده است. مطالعۀ حاضر درصدد بررسي تحولاتي است كه تحت تأثير فضاهايي جنسيتي شهري مدرن در قالب مجموعۀ شهربانو صورت گرفته است. اين تحولات در قالب تغيير در فرصت‌هاي اجتماعي (بهبود فرصت‌هاي فراغتي و توانمندسازي زنان)، هنجارهاي اجتماعي (مدرن‌شدن نقش خانگي و تغيير نگرش جنسيتي) و فضاهاي اجتماعي (بازنمايي هويت جنسيتي و شكل‌گيري پاتوق‌هاي زنانه) قابل مطالعه است. پژوهش حاضر به روش پيمايش انجام گرفته و جامعۀ آماري آن را كليۀ زنان استفاده‌كننده از مجموعه‌هاي شهربانو در چهار منطقۀ شهرداري تهران در سال 1391 تشكيل مي‌دهد. حجم نمونه مطابق فرمول كوكران برابر با 237 نفر و شيوۀ نمونه‌گيري چندمرحله‌اي است. از شيوۀ اعتباريابي صوري و سازه و همچنين آزمون آلفاي كرونباخ براي محاسبۀ پايايي استفاده شده است. يافته‌ها نشان مي‌دهد آثار تحول در ارزش‌ها و هنجارهاي جنسي و جنسيتي زنان در جامعۀ ايران در قالب دو مفهوم تغيير در «فيزيك زنان» و «فكر زنان» قابل تحليل است كه به نوبۀ خود موجب تغيير در «دنياي سنتي» و گرايششان به «دنياي مدرن» شده است. از منظر جامعه‌شناختي اين تغيير را مي‌توان تغيير از جايگاه «اجتماع» به «جامعه» از نوع تونيسي دانست؛ مؤلفه‌هاي اين تغيير عبارتند از: شكل‌گيري نوعي «فردگرايي مدرن» در بين زنان، افزايش كسب مهارت و آگاهي مدرن در بين زنان و گسترش مشاركت اجتماعي.