بررسي جامعه‌شناختي احساس محروميت نسبي جوانان مناطق توسعه‌يافته و كمتر توسعه‌يافتۀ شهر تهران

جامۀ عمل‌پوشيدن و به‌فعليت‌رسيدن انتظارات امري است كه هر انساني خود را مستحق آن مي‌داند، اما گسست بين نظام انتظارات افراد و نگرش آنان به امكان تحقق انتظار، سبب پيدايش احساس محروميت نسبي در ساحت ذهني افراد مي‌شود. مقالۀ حاضر با هدف بررسي عوامل مؤثر بر احساس محروميت نسبي جوانان مناطق توسعه‌يافته و كمتر توسعه‌يافتۀ شهر تهران تكوين يافته است. به منظور تحقق اين هدف با اتكا به ديدگاه‌هاي نظري، چارچوب مفهومي مورد نياز تدوين و در پرتو آن فرضيه‌هايي مطرح شدند. با استفاده از روش پيمايش و آماره‌هاي توصيفي و استنباطي، داده‌هاي به دست آمده تجزيه و تحليل شد. حجم نمونه بر اساس فرمول كوكران انتخاب شد، يعني 400 نفر از جوانان منطقۀ 3 و 15، به عنوان توسعه‌يافته‌ترين و كم توسعه‌يافته‌ترين مناطق تهران. شيوۀ نمونه‌گيري خوشه‌اي چندمرحله‌اي است. نتايج نشان دادند احساس محروميت نسبي جوانان منطقۀ 15 بيش از جوانان منطقۀ 3 است؛ همچنين سرمايۀ اقتصادي و فرهنگي جوانان منطقۀ 3 بيش از جوانان منطقۀ 15 است. از ميان ابعاد محروميت نسبي، ارزش‌هاي محوري جوانان مناطق 15 و 3 به ترتيب پيرامون ارزش‌هاي قدرت و ارزش‌هاي رفاهي و قدرت است. افرادي كه از سرمايۀ اقتصادي و سرمايۀ فرهنگي بيشتري برخوردار بوده‌اند، احساس محروميت نسبي كمتري داشته‌اند. علاوه بر اين، مهم‌ترين گروه مرجع جوانان منطقۀ 3 و منطقۀ 15 دوستان است. نتايج تحليل رگرسيون نشان داد سرمايۀ اقتصادي بيش‌ترين واريانس احساس محروميت نسبي را تبيين مي‌كند و پس از آن گروه‌هاي مرجع قرار دارد، سرمايۀ فرهنگي كمترين تغييرات محروميت نسبي را تبيين مي‌كند.