مقايسه‎ي مدل‎هاي رگرسيون اكولوژيكي فضايي بيزي در بررسي بروز سرطان‎ سينه در ايران

مقدمه: در ايران سرطان سينه با بروز استاندارد شده‎ي سني 28.25 در رتبه‎ي اول سرطان‎ زنان قرار دارد. با توجه به روند پير شدن جمعيت و سير صعودي سرطان در ايران، اهميت پيشگيري از سرطان و وجود پراكندگي سرطان‎ها در مناطق مختلف كشور، شناسايي مناطق داراي بروز بالاي سرطان سينه و آگاهي از وضعيت پراكندگي و نقش مهم‌ترين عوامل خطر بالقوه‌ي اين سرطان با استفاده از مدل‌هاي پيشرفته‌ي آماري ضروري مي‎باشد. روش‌ها: در اين مطالعه‌ي كاربردي اكولوژيك، جامعه مورد مطالعه، تمام بيماران مبتلا به سرطان سينه بين سال‎هاي 1384 تا 1387 در ايران مي‎باشند. عوامل خطر: مصرف سيگار، مصرف ميوه و سبزيجات، فعاليت فيزيكي، اضافه وزن و وضعيت اقتصادي-اجتماعي مي‎باشد. جهت برآورد خطر نسبي سرطان سينه، از مدل‎هاي گاما-پوآسن، لگ‎نرمال و (BYM يا Besag,York, Mollie) استفاده شد. يافته‌ها: تعداد كل سرطان سينه ثبت شده در سال‎هاي1384 تا 1387 درايران 25152 مورد بوده است. از ميان مدل‎هاي استفاده شده، مدل BYM تعديل نشده بهترين برازش را داشت. بدون تعديل اثر عوامل خطر، استان‎هاي اصفهان و يزد و تهران بيشترين خطر بروز سرطان سينه و سيستان و بلوچستان و چهارمحال و بختياري كمترين ميزان خطر ابتلا را دارند. با تعديل عوامل خطر، استان‎هاي خراسان رضوي، خرم‎آباد و همدان بيشترين خطر بروز سرطان سينه و استان‎هاي اردبيل و كهگيلويه و بويراحمد، كمترين خطر بروز را دارند. ارتباط مستقيم معني‌داري بين سرطان سينه و شاخص توسعه انساني مشاهده شد. نتيجه‌گيري: با توجه به برازش بهتر مدل BYM، توصيه مي‎شود در مطالعات آينده از مدل BYM استفاده شود و با توجه به معني‎داري متغير شاخص توسعه انساني، در مطالعات مشابه اين متغير در نظر گرفته شود. اين مطالعه نشان داد كه استان‌هاي اصفهان، يزد و تهران داراي بيشترين خطر بروز سرطان سينه مي‎باشند.