شنود موسيقي در آيين زار

آيين زار يك آيين موسيقايي است و معتقدان به آن باور دارند كه با شركت­كردن و قرار گرفتن در گفتماني دوسويه ميان باورهاي برآمده از كهن‌الگوهاي باستاني و فرهنگ اعتقادي خود، دردها و بيماري‌هايشان درمان خواهد شد. از منظر درون‌فرهنگي يكي از مهم­ترين عناصر تاثيرگذار در روند درمان، موسيقيِ ويژه‌ي مراسم زار است، در حالي كه پژوهشگران تاثير كلي مراسم را، نتيجه‌ي باورها و نوعي رفتار فرهنگي مي‌دانند. در اين پژوهش، با بازخواني اجراي مراسم با تمركز بر عملكردهاي موسيقي و واكنش افراد و حاضرين به اين موسيقي، تلاش مي‌شود تا دليل وجود اين ديدگاه از منظر تاثيرگذاري خود موسيقي درك شود. در اينجا بر اساس شواهد مكتوب و نقش موسيقي در مراحل مختلف، به نتيجه‌ي متفاوتي از تاثير موسيقي دست پيدا خواهيم كرد. پس از معرفي پيشينه‌ي پژوهش‌هاي انجام شده درباره‌ي زار در ايران و ديگر اقليم‌هاي فرهنگي، به بررسي اتنوگرافيك مراسم با رويكرد عملكردگرايانه به موسيقي و واكنش‌هاي مخاطبين به موسيقي پرداخته خواهد شد. در بخش نهايي مولفه‌هاي موسيقايي آوازهاي زار و اهميت نقش و تاثير «شنيدن» در روند تجربه‌ي وجد و درمان بررسي مي‌شود. اهميت اين رويكرد، نگاه نويي است كه به حضور موسيقي در آيين‌هاي درماني به عنوان يك مدخل فرهنگي براي درك بهتر نقش موسيقي در ميان اقوام دارد.