بررسي حوزه نفوذ منطقه اي و ساختار كالبدي عملكردي بندر سيراف در قرن چهارم هجري

بندر تاريخي سيراف، مهم ترين بندرگاه بازرگاني ايران از اواخر عصر ساساني تا اواخر قرن چهارم هجري بود كه موقعيت جغرافيايي ويژه آن و دسترسي نزديك به آبادترين شهرهاي جنوب ايران يعني شيراز و فيروزآباد، امكان تبادل كالا را براي بازرگانان و دريانوردان آن دوران فراهم م ينمود. به جرأت مي توان گفت، سيراف شناسنامه تاريخ دريانوردي ايران و صادركننده هنر و فرهنگ اسلامي به ديگر نواحي دنيا در اوايل قرون اسلامي مي باشد. بر اين اساس و با توجه به اهميت جايگاه سيراف، مقاله حاضر از دو روش تحقيق توصيفي تحليلي بر مبناي داده هاي كتابخانه اي و تحليل محتوا بر مبناي گزارش ها و اسناد باستان شناسي بهره برده است و در اين راستا با ارائه نقشه هاي ساختار كالبدي عملكردي شهر سيراف در قرن چهارم هجري بر مبناي تحليل كتب تاريخي، سفرنامه هاي مرتبط و اسناد باستان شناسي و ارائه جايگاه و حوزه نفوذ منطقه اي سيراف در آن دوره به اين نتيجه رسيد كه، اولاً سيراف داراي معماري و شهرسازي درونگرا بوده و اين نتيجه با بررسي شكلي و فرمي و با ارائه عناصر كالبدي منظر شهري سيراف شامل ديوار شهر، ورودي و در، حياط مركزي و كوچه و عناصر عملكردي شهر سيراف شامل مسجد، خانه، بازار و مركز حكومتي حاصل شده است. ثانياً از نقطه نظر منطقه اي به دليل قرار گرفتن در راه آبي ابريشم و مقصد راه هاي زميني تجاري بودن داراي سطح نفوذ پراهميت و بالايي بوده است.