ذهني (پيشيني) بودن تجرد و ماديت در فلسفه صدرايي

مسئله مجرد و مادي و معيار تمايز اين دو از نگاه معاصرين در حوزه فلسفه ملاصدرا، بصورت امري تشكيكي و طيف گونه مطرح مي‌شود و لذا مرز عيني و مشخصي به جز قابل اشاره حسي بودن يا نبودن بعنوان ملاك تمايز مجرد و مادي تعيين نمي‌گردد. اين مقاله نشان داده است در فلسفه ملاصدرا تجرد و ماديت وابسته به مراتب وجودي موجودات است. و بر همين اساس نشان داده كه هر موجودي متصف به مجرد بودن و مادي بودن، بصورت توأمان مي‌شود. پس مرز خارجي‌اي ميان تجرد و ماديت تحقق ندارد. پس عامل اتصاف موجودات به ايندو ذهن و نوع نگاه و اعتبار كردن آن مي‌باشد و لذا تجرد و ماديت وابسته به ذهن هستند و از تقسيمات پيشيني ذهن در نگاه به واقعيت (وجود) مي‌باشند. و لذا تقسيم موجودات به مجرد و مادي براساس مباني حكمت متعاليه تقسيمي سوبژكتيو است و اين نوع نگاه به مسئله تجرد و ماديت، بحث‌هاي بنيادين ديگر مانند ربط حادث به قديم و رابطه نفس و بدن و بقاي نفس و معاد را نيز تحت تأثير مستقيم خويش قرار مي‌دهد.