تطبيق و نقد رويكرد فخر رازي و استيس به زبان ديني

مطالعۀ تطبيقي رويكرد فخر رازي و استيس به زبان ديني، حاكي از اين بوده كه در حيطۀ روش‌شناسي، تأكيد آنها بر روش عرفاني و شهود ديني است. در حوزۀ توجيه باورهاي ديني، رويكرد مبناگرايانه به گزاره‌هاي ديني داشته‌اند. استيس كل دين را برابر با عرفان و وراي عقل و نطق و متناقض‌نما دانسته است. در حالي‌كه فخر رازي تنها بخشي از دين را بيان‌ناپذير و زبان ناظر به آن را حقيقي پنداشته است. به همين نحو ايمان ديني و تلقي از وحي، از منظر آنها نيز تفاوت دارد. در حوزۀ نقد و ارزيابي اين‌گونه است كه در ديدگاه استيس، علاوه بر تناقض دروني، دو عالم مادي و غيرمادي جدا و در عرض هم تصور شده‌اند. رويكرد استيس داراي لوازمي چون ايمان‌گرايي، غيرشناختاري بودن زبان ديني، بي‌نيازي انسان از وحي و ... است. اما فخر رازي روش ايمان‌گرايانه عقل‌گرايانه به زبان ديني داشته و با تحليل اسما و اوصاف الهي با دو رويكرد سلبي و ايجابي، انسان را نيازمند وحي دانسته است. از اين‌رو ديدگاه فخر رازي نسبت به استيس در حوزۀ زبان ديني، كامل‌تر محسوب مي‌شود.