نظريۀ «فطرت»، امكاني براي بسط نظريۀ «جنبۀ مشترك» تجارب عرفاني

در اين نوشتار ابتدا به توضيح اجمالي مفاهيم «تجربۀ عرفاني»، «ساخت‌گرايي»، «ذات‌گرايي» و اختلاف در مسئلۀ «هستۀ مشترك» پرداخته شده است؛ آنگاه نگارندگان با پيش‌فرض نظريۀ «فطرت» و اصالت دادن به تجارب انفسي نسبت به آفاقي و با به‌كارگيري روش توصيفي مقايسه‌اي، به اين نتيجه رسيده‌اند كه «فطرت‌ مخلوقٌ‌به» در سالكان و بلكه تمامي انسان‌ها، به‌خوبي مي‌تواند نقش هستۀ مشترك را در تجارب عرفاني ايفا كند و به‌عنوان نظريۀ رقيب يا جامعي براي ساخت‌گرايي و ذات‌گرايي باشد؛ البته با اين شرط كه قائل به ‌نوعي «زمينه‌مندي غيرارادي» باشيم؛ چرا كه زمينه‌مندي اعم از اين است كه با اختيار صاحب تجربه و مكتَسبات فرهنگيش باشد يا تحت تأثير جبر زمانه يا طور خلقت او؛ مثل فطرت.