سنجش قرائت و معيارهاي اختيار آن از نگاه ابن شنبوذ

ابن¬شنبوذ از انديشمندان حوزه قرائت قرآن در قرن چهارم است كه معتقد بود هر قرائتي داراي سند و يا موافق مصحف اُبي‌ بن‌ كعب‌ و ابن‌¬مسعود باشد، در نماز و غير آن‌ جايز است. ابن مجاهد هماهنگي قرائت با رسم مصحف را از شروط قرائت صحيح مي¬داند و معتقد است قرائت ابن شنبوذ فاقد اين شرط است؛ بنابراين قرائت ابن شنبوذ از قرائات شاذ است كه جايز نيست قرآن را با آن قرائت خواند. تاريخ قرائات نشان مي¬دهد پس از توحيد مصاحف زمان عثمان دو جريان قرائي در جامعه اسلامي شكل گرفت. عده¬اي معتقد بودند قرائت صحيح بايد با رسم مصحف سازگاري داشته باشد و عده¬اي اين شرط را لازم نمي¬دانستند. ابن شنبوذ و ابن مجاهد از بزرگان اين دو طيف قرائي در قرن چهارم هستند كه با توجه به نفوذ ابن مجاهد، جريان قرائي ابن¬شنبوذ به حاشيه مي¬رود. پژوهش حاضر با تكيه بر اين پرسش كه معيارهاي ابن شنبوذ چه بود و در سنجش قرائت، خوانش وي چه ميزان هماهنگي با قراء سبعه دارد؟ با روش توصيفي تحليلي و گاه مقايسه‌اي به موضوع پرداخته است. بررسي قرائت ابن شنبوذ و معيارهاي وي در اختيار قرائت نشان مي¬دهد اولا مراد ابن مجاهد از عدم هماهنگي قرائت ابن¬شنبوذ با رسم مصحف، پايبندي وي به نقل قرائت ابن¬مسعود و ابي بن كعب و ساير صحابه بوده است و از سويي ابن¬شنبوذ تنها در مواردي انگشت شمار قرائتش در اصول و فروع قرائي با قرائت سبعه هماهنگ نيست.