پهنه بندي آلودگي فلزات سنگين روي، مس و آهن در رسوبات سطحي پناهگاه حيات وحش شادگان با استفاده از روش هاي مختلف درون يابي و GIS

تحقيق حاضر با هدف ﻣﻨﺸﺄيابي و تعيين مناسب­ترين روش درون­يابي فلزات روي، مس و آهن در رسوبات سطحي محدوده پناهگاه حيات وحش شادگان جهت مكان­يابي نواحي آلوده انجام گرديد. جهت تعيين غلظت كل و قابل دسترس زيستي اين عناصر در رسوبات سطحي و دستيابي به الگوي توزيع مكاني صحيح آلاينده­ها بر مبناي غلظت كل و ﻣﻨﺸﺄ آنها، نمونه برداري از 160 ايستگاه در سه بخش شمالي (آب شيرين)، مياني (لب شور) و جنوبي (آب شور) پناهگاه حيات وحش شادگان از لايه سطحي 0-5 سانتيمتري رسوبات در خرداد و آبان سال 1393 بعلت باتلاقي بودن بعضي از نواحي تالاب و عدم امكان دسترسي به اين نواحي انجام پذيرفت. غلظت كل فلزات در رسوب سطحي با روش direct aqua regia و مقادير آنها در فازهاي ژئوشيميايي رسوب با استفاده از روش استخراج پي در پي 4 مرحله­اي آناليز گرديد، ضمن آنكه درون­يابي و مدل­سازي تغييرات مكاني غلظت فلزات در رسوبات منطقه از طريق روش­هاي كريجينگ معمولي، توابع پايه شعاعي (اسپلاين) و وزن دهي معكوس فاصله در محيط Arc GIS ترسيم گرديد و دقت آنها با استفاده از معيارهاي خطاگيري RMSE و MAE مقايسه و مناسب­ترين روش انتخاب گرديد. نقشه­هاي پراكنش غلظت عناصر روي و مس با استفاده از كريجينگ معمولي با مدل نمايي براي روي و مس و با روش وزن دهي معكوس فاصله براي آهن تهيه شدند. نتايج تجزيه و تحليل ژئوشيميايي رسوبات نشان داد كه ميانگين غلظت كل فلزات مس، روي و آهن به ترتيب 86/22، 20/55 و 01/25979 ميكروگرم بر گرم وزن خشك بدست آمدند كه بخش طبيعي نسبت به غلظت كل، بيش از 89 درصد و بخش انسان ساخت بيش از 10 درصد ميزان كل تمام عناصر مورد بررسي را در رسوبات ايستگاه­هاي مورد مطالعه به خود اختصاص داد. بعلاوه ميزان عناصر در فاز تبادلي كمتر از 3 درصد بدست آمد كه قابل اغماض شناخته شد. از سوي ديگر، تجزيه و تحليل نقشه پهنه­بندي فلزات سنگين بر اساس تفكيك شيميايي آنها نشان داد كه بالاترين ميزان دسترسي زيستي روي در بخش­هاي شمالي، غربي و جنوبي اتفاق افتاده است و براي مس و آهن نيز اين انباشتگي به ترتيب بيشتر در بخش غربي براي مس و بخش­هاي مياني و شمالي براي آهن قابل مشاهده مي ­باشد.