بازتاب چگونگي پيوند رنگ، رنگ‌واژه‌ها و صور خيال، در ديوان قاآني‌شيرازي

عنصر رنگ كه از نظر علمي، بازتاب نور بر پديده­هاي طبيعي است، از قديم مورد توجه بشر بوده ­است. كاربرد رنگ در جشن­ها، آيين­­ها، سوگواري­ها، نهضت­ها، نشان سپاهيان و پرچم كشورها، آشكار و نمادين بوده ­است. عنصر رنگ، در انواع هنرهاي تجسمي و در شعر و ادب فارسي نيز كاربرد و جايگاه ويژه­اي، داشته­ است. در شعر فارسي، شاعران آفاق­گرا كه پيوندي ژرف با طبيعت دارند، همواره كوشيده­اند با بهره‌گيري از انواع رنگ­ها و به­كارگيري آن در شعر، تجربه­هاي خويش را به خواننده، منتقل كنند. قاآني ­شيرازي، از شاعران نامدار سبك بازگشت، با بسامد كاربرد 1190 بار عنصر رنگ، رنگ­واژه­ها و تداعي­­كننده­ي رنگ­ها، در قصايد، تركيب­بندها، ترجيع­بندها، مسمط ­ها، قطعه­ ها و غزل‌هايش، تابلو­هايي رنگين ساخته و كوشيده تا همه­ي حواس خواننده را با مظاهر طبيعت و تابلو­هايي كه آفريده، مشغول دارد. از اين نظر، ديوان قاآني به تابلويي مي­ماند كه رنگارنگي آن چشمگير است. در اين پژوهش، بسامد رنگ و چگونگي كاربرد آن در ديوان قاآني، بررسي و تحليل شده و چگونگي تصويرآفريني شاعر برمبناي عنصر رنگ، به صورت توصيفي-تحليلي، آمده است. قاآني، با استفاده از استعاره، تشبيه، كنايه و آفرينش تصاويري متراكم كه بسامد فراوان رنگ و بو در آن­ها آشكار است، حواس مخاطب را با گونا­گوني تصاوير شعرهايش، درگير مي­كند. رنگ­هاي ­آميغي، تشبيه مركّب و انبوهي تصاوير رنگي در توصيف­ مناظر بزم، رزم، معشوق و بهارستايي، از شيوه­هاي پردازش و ترازش شعر قاآني است. گل­ها، كاني­ها، نام­هاي­جغرافيايي، داستان­هاي شاهنامه و اشارات ديني نيز در كارگاه خيال تصويرآفرين قاآني، نقش برجسته ­اي دارند.