تعيين مناسب ترين صفات اثر گذار بر عملكرد ژنوتيپ هاي گندم نان تحت شرايط مطلوب و خشكي در منطقه داراب استان فارس

Determination the most suitable effective traits on grain yield of bread wheat genotypes under normal and drought conditions in Darab region, Fars Province

تنش خشكي مهمترين عامل محدود كننده‌ي عملكرد دانه‌ي گندم بويژه در مناطق جنوبي ايران است. به‌منظور شناسايي مناسب‌ترين صفات زراعي موثر بر عملكرد دانه‌ي ژنوتيپ‌هاي اميد‌بخش گندم نان (16 ژنوتيپ) در شرايط آبياري مطلوب و تنش خشكي، اين آزمايش در سال‌هاي 92-1391 و 93-1392 در منطقه‌ي داراب استان فارس اجرا شد. تنش خشكي پس از مرحله‌ي گلدهي شروع و تا مرحله‌ي رسيدگي فيزيولوژيك ادامه يافت. در انتهاي فصل رشد، صفت ‌تعداد روز تا رسيدگي فيزيولوژيك ياداشت‌برداري شد و صفات عملكرد دانه،‌ عملكرد زيست توده،‌ وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله، تعداد سنبلچه در سنبله، تعداد گلچه در سنبلچه، تعداد پنجه در واحد سطح و ارتفاع بوته اندازه-گيري شدند و صفت شاخص برداشت محاسبه شد. چهار روش آماري شامل: همبستگي ساده،‌ رگرسيون خطي چندگانه، رگرسيون گام به گام و تجزيه‌ي مسير جهت بررسي روابط بين عملكرد دانه و صفات مذكور در هر دو شرايط رطوبتي مورد استفاده قرار گرفت. نتايج نشان داد كه در ميان صفات مورد مطالعه، عملكرد زيست توده و شاخص برداشت موثرترين صفات اثرگذار بر روي عملكرد دانه در شرايط مطلوب رطوبتي بودند. درمقابل، تعداد روز تا رسيدگي فيزيولوژيك، شاخص برداشت و عملكرد زيست توده به عنوان مهمترين صفات اثرگذار بر عملكرد دانه در شرايط تنش خشكي مطرح شدند. با توجه به اكثر روش‌هاي آماري، نقش عملكرد زيست توده در عملكرد دانه در شرايط تنش خشكي كمتر از شرايط مطلوب بود. همچنين، در شرايط تنش خشكي افزايش عملكرد دانه را مي‌توان به شاخص برداشت بيشتر نسبت داد.