تحليل تاريخي دلايل گسترش نداشتن و ماندگاري مذهب تشيع در مغرب اسلامي

پس از تماس اسلام با مغرب در جريان فتح هاي اسلامي، اهالي مغرب به دنبال عملكرد نخبگان جامعه و به تناسب، ويژگي هاي ايديولوژيكي و ژيوپليتيكي خويش، پذيراي انديشه هاي فرقه ها و مذاهب اسلامي گرديدند. مذهب تشيع نيز از اين قاعده مستثنا نبود. بر اين اساس، پژوهش حاضر درصدد است با روش توصيفي تحليلي و بر پايه منابع كتابخانه اي، با در نظر گرفتن مولفه هايي همچون عملكرد نخبگان جامعه و شرايط اجتماعي مغرب، موانع موجود در مسير رشد و توسعه تشيع در مغرب را بررسي و تحليل نمايد كه از اين موانع، مي توان به ناكامي رهبران شيعي در اغناي خواسته هاي مردم، موضع فقهاي مالكي، موضع خصمانه خلافت عباسي و امويان اندلس با شيعه و فعاليت هاي صوفيان به عنوان رقيبي قدر، همخواني خوارج با خلق وخوي اهالي مغرب، طبع سركش و استقلال طلبي قبايل بربر، گريز بربرها از تعصبات مذهبي و گرايش به عقايد ساده و بي پيرايه، اشاره كرد. با تبيين آسيب شناسي تشيع در مغرب اسلامي، مي توان دريافت كه چرا در بين فرقه هاي شيعي، تنها زيديه، اسماعيليه و موسويه به مغرب راه يافتند و همين فرقه ها نيز در مقايسه با نحله و مذاهبي همچون مذهب مالكي و مسلك تصوف، از اقتدار و ماندگاري كمتري برخوردار بوده اند.