فابيولا و سيوژت؛ تعاريف، نقدها و كاركردها

هدف مقاله حاضر، تحليل الگوهاي دوتايي روايت به ويژه دو اصطلاح مهم فرماليستي، فابيولا و سيوژت است. در اين نوشتار، پس از نگاهي به تعاريف اوليه و تحليل نقدهايي كه روش شناسي اين الگوها را هدف گرفته اند، كاركردهاي فابيولا و سيوژت در نقد داستان برشمرده شده اند. چهار موضوع «موهوم و دست نيافتني بودن فابيولا»، «بي توجهي به بافت اجتماعي روايت»، «ترديد در تقدم فابيولا» و «ترديد در فابيولا به عنوان ماده خام روايت»، مهم ترين محورهاي نقدهايي هستند كه بر فابيولا و سيوژت و الگوهاي مشابه وارد شده اند. با وجود اين انتقادات، توجه به الگوي فابيولا/ سيوژت و تفاوت هاي آن با الگوهايي مشابه همچون داستان پايه/ گفتمان، در نقد داستان كاركردهايي مفيد به همراه دارد. توجه به متون منفرد ادبي، پرورش خلاقيت منتقد در كشف شگردهاي ادبي و تقويت جنبه هاي ادبي نقد داستان، مهم ترين كاركردهاي عملي اين مفاهيم فرماليستي هستند. بازانديشي در اين ميراث فرماليستي مي تواند رشد خلاقيت در نقدهاي دانشگاهي ادبيات فارسي را به همراه داشته باشد.