كاركردهاي آموزشي موقوفه حاج‌عبدالعلي‌خان در شهر بيرجند

وقف به ­عنوان يكي از احكام الهي به واسطه حمايت در ايجاد نهادهاي آموزشي و مدارس، پشتوانه ­اي جهت شكوفايي و تقويت فرهنگ اسلامي بوده است. اين سنت پسنديده به­ عنوان يك منبع مستمر مالي و پشتوانه مردمي جهت تداوم و پابرجايي مراكز آموزشي براي تربيت طلاب و دانش پژوهان همه اقشار جامعه بوده است. اين پژوهش كه به روش توصيفي-تحليلي و برپايه اسناد وقفي و منابع كتابخانه ­اي صورت پذيرفته است، در صدد است تا با بررسي و تحليل اسناد موقوفات حاج عبدالعلي­خان تأثير وقف را در ايجاد مدارس و در نهايت شكوفايي فرهنگي و آموزشي بيرجند تبيين نمايد. نتايج پژوهش نشان مي ­دهد كه يكي از دغدغه­ هاي مردم و حتي حاكمان وقت بيرجند، نبود نهادهاي آموزشي و نگراني از عقب­ ماندگي فرهنگي بوده است كه واقف (حاج ­عبدالعلي­ خان) با نكته ­سنجي­هاي دقيق، علاوه بر حل مشكل مكان جهت برگزاري كلاس ­ها، به هزينه طلاب، لباس و كتاب آن­ها نيز توجه كرده و با وقف رقبات متعدد (اموال و املاك) بر مركز آموزشي و فرهنگي موقوفۀ خود كه شامل مجموعه مسجد، مدرسه علميه، حسينيه و آب­انبار بوده، الگويي از تأسيس مراكز آموزشي و فرهنگي را براي شهر بيرجند ايجاد نموده است.