خوانش سايه‌معنايي نامۀ امام علي (ع) به عثمان بن حنيف

در خوانش متن‌هاي نظام‌مند ادبي و از جمله نهج‌البلاغه، خواننده با سويه‌هايي از قبيل سويۀ وزني، آوايي و بلاغي روبه‌روست؛ نشانه‌هايي كه با خوانش سايه‌معنايي، نشانه‌ها، سازواري‌ها، هماهنگي‌ها و ارتباطات پيدا و پنهان عناصر متن معلوم و مدلول‌هاي پيدا و ناپيداي اين نشانه‌ها مشخص مي‌شود. در اين جستار بر اساس اصول نشانه‌شناسي و روش توصيفي‌تحليلي، و با خوانش سايه‌معنايي، نامه چهل‌وپنجم نهج‌البلاغه (نامۀ امام به عثمان ‌بن حنيف) بررسي و تحليل شده است. دستاورد اين تحقيق معلوم ساخته كه در بافت و ساختار اين نامه، حضور چشمگير عناصر آوايي واژگان نقش بسزايي در برانگيختن و القاي معنا به مخاطب ايفا كرده است. همچنين سايه‌معني تكرار واكه‌هايي مانند «آ» و «اي» كه سبب پيدايش نوعي ‌هارموني شده، بازتاب‌دهندۀ احساس دروني امام در برابر رفتار كارگزار حكومت است. بسامد فعل ماضي كه از قطعيت گزاره‌ها و هشدارهاي جدي امام حكايت دارد. با همراهي فعل مضارع توجه دادن به پيوند زمان و اندرز گرفتن از گذشته براي آينده را مي‌رساند. سايه‌معناي كاربست تكنيك تزاحم تشبيه و استعاره، تناسبات تصويري كه به پيوندهاي دروني متن انجاميده از تأكيد امير مؤمنان(ع) بر انگيزش حس تأمل مخاطب در رفتارها و رويدادها و اقناع وي است.