حل معضل دوگانگي‌جسم/ ذهن در مدرنيته، با پرسش از وحدت وجود صدرايي

A Resolution of Mind/Body Problem in Modernity with Questioning the Sadrian Unity of Being

شكاف ميان ذهن / جسم و معنا / ماده از معضلات فلسفه غرب است كه در فلسفه يونان باستان شكل گرفته و تا فلسفه دوره روشنگري ادامه يافته است. متفكران پسامدرن معتقدند اين دوگانگي و تضاد به وضوح در شئون مختلف تمدن مدرن خودنمايي مي كند و دوگانگي من/ ديگري از همين جا نشأت گرفته است. از اين رو بايد به رفع اين تضاد فلسفي ميان ذهن / جسم، و معنا/ ماده انديشيد. در اين مقاله پاسخ دوگانگي ذهن/ جسم در مباني وحدت وجودي فلسفه صدرايي جستجو شده‌است. روش پژوهشگر در اين مقاله تعاملي و گفتگويي است. وي تلاش مي‌كند تا در يك فلسفه ورزي ميان فرهنگي، با مراجعه به مباني فلسفة صدرايي، راه حلي براي رفع معضل دوگانگي ماده/ معنا در فلسفة مدرن غربي جستجو كند. راه حل ملاصدرا به اين معضل از دو جنبه استنتاج شده‌است؛ از جنبة وجود شناسانه، در رفع دوگانگي جسم / ذهن با وساطت عالم خيال ممكن است؛ از جنبة معرفت‌شناسانه، رفع دوگانگي جسم / ذهن با وساطت قوة خيال امكان‌پذير است. همچنين ملاصدرا به وساطت نفس در برقراري وحدت ميان جسم و ذهن پرداخته‌است.

The dichotomy of mind/body, and form/matter are two of most problematic questions in western philosophy, which could be retraced to ancient Greece and have been lasted until age of enlightenment. Post-modernists hold that this dualism and dichotomy are reflected in the most aspects of civilization explicitly, and that, the I/Other dualism is a sequence of it. Thus, the philosophical contrasting between mind/body, and form/matter should be a subject of our thinking. The resolution of the mind/body dualism is sought based on the Sadrian unity of being, in this paper. The employed method is dialectics and communicational and it is tried to find and advanced a resolution of the mind/body dualism in a intercultural philosophy space, with an eye on Sadrian philosophy. Mulla Sadra’s resolution to this problem is explained from two points of view; from an ontological viewpoint, resolve mind/body problem is possible by imagination world intermediating. From a epistemological viewpoint, resolve mind/body problem is possible by imagination faculty intermediating, as well. Mulla Sadra also look into soul intermediating for pushing mind and body into a kind of unity.