مقايسۀ ايساغوجي ابن‌مقفّع با ايساگوگۀ فرفوريوس

A Comparative Study of Ibn al-Muqaffaʿ and Porphyry’s Isagoge

يكي از خلأهاي مهمّ در عرصۀ منطق‌پژوهي ايران، بل‌كه جهان، فقدان يك تاريخ‌نگاري جامع در زمينۀ منطق اسلامي است. كارهايي كه تا كنون در خاور و باختر انجام يافته‌اند گام‌هايي براي پيمودن راهي درازند كه بايد همچنان تا مدّت‌ها پي گرفته شوند. نگارش تاريخ منطق اسلامي طبعاً بايد از بررسي روند دگرديسي و تطوّر ايساگوگۀ فرفوريوس آغاز شود ـ كتابي كه آموزه‌هاي آن در همارۀ تاريخ منطق اسلامي صدرنشين همۀ منطق‌نوشته‌ها بوده است. انجام اين بايسته نيز، به نوبۀ خود، بايد با بررسي ايساغوجي ابن‌مقفّع آغاز گردد ـ چكيده‌نوشتي كه براي نخستين بار ايساگوگه را به جهان اسلام شناساند. اين نوشتار مي‌خواهد با مقايسۀ اين دو اثر همين بايسته را بگزارد.

One of the important voids in Iranian, even World, logical Studies is absence of a comprehensive History of Islamic Logic. The works has been done in the East and West hitherto are steps for peregrinating a long road which should be continued many years. Writing a history of Islamic Logic naturally should be begun by the study of the development of Porphyry’s Isagoge, a book that always was the first part of all logical writings in the history of Islamic Logic. Doing this, in turn, should be begun by the study of Ibn al-Muqaffaʿ’s Isagoge, a paraphrase that firstly introduced Porphyry’s Isagoge to the Islamic World.